Η Σιωπή που σώζει τον αδελφό.

«Θου, Κύριε, φυλακήν τῷ στόματί μου και θύραν περιοχής περί τα χείλη μου.» Ψαλμός 140:3

Η πνευματική ζωή της Εκκλησίας θεμελιώνεται επάνω στην εσωτερική κάθαρση της καρδιάς και στην προσεκτική φύλαξη της γλώσσης. Ο λόγος του ανθρώπου δύναται να γίνει όργανο χάριτος ή όπλο τραυματισμού. Όταν η κρίση και η κατάκριση εισέρχονται στον νου, η ψυχή απομακρύνεται από την αγάπη και από την εν Χριστώ κοινωνία. Ο λόγος των Πατέρων διδάσκει ότι η σιωπή δεν αποτελεί απλή αποχή από ομιλία, αλλά ενεργό πνευματικό έργο, καρπό ταπεινώσεως και διάκρισης.

Ο αββάς Αγάθων, φωτισμένος από την εμπειρία της χάριτος, έδειξε με την πράξη του ότι η αληθινή μετάνοια δεν αφορά μόνο τον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά επεκτείνεται και προς τον αδελφό. Όταν άκουσε τους Πατέρες να κατακρίνουν εκείνον που έπεσε σε αμαρτία, δεν ύψωσε φωνή ελέγχου ούτε επιχείρησε να επιβάλει τη γνώμη του. Προτίμησε να αναλάβει ο ίδιος το βάρος της ευθύνης, ώστε να σβήσει τη φωτιά της καταλαλιάς και να διαφυλάξει την ειρήνη της αδελφότητας. Με τον τρόπο αυτό εφάρμοσε το αποστολικό πνεύμα της αγάπης, όπως μαρτυρείται στις Πράξεις των Αποστόλων, όπου οι πιστοί είχαν «καρδίαν μίαν και ψυχήν μίαν» και δεν επιζητούσαν δικαίωση, αλλά ενότητα.

 

Η πατερική εμπειρία αποκαλύπτει ότι όποιος καλύπτει το σφάλμα του αδελφού του, καλύπτεται από το έλεος του Θεού. Η ταπείνωση του αββά Αγάθωνος δεν ήταν εξωτερική στάση, αλλά καρπός βαθιάς γνώσεως της ανθρώπινης αδυναμίας. Ο άνθρωπος που γνωρίζει την πτώση του δεν σπεύδει να καταδικάσει τον άλλον, διότι βλέπει μέσα του την ίδια ροπή προς την αμαρτία. Έτσι γεννιέται η συμπάθεια, η οποία οδηγεί στη συγχώρηση και τελικά στην ειρήνη της καρδιάς.

Η κατάκριση διασπά την ενότητα της Εκκλησίας και σκοτίζει τον νου, ενώ η σιωπή που συνοδεύεται από ταπείνωση θεραπεύει και οικοδομεί. Όποιος αγωνίζεται να συγκρατεί τη γλώσσα του, αποκτά εσωτερική ειρήνη και γίνεται σκεύος της θείας φιλανθρωπίας. Ο άνθρωπος αυτός δεν επιδιώκει να φαίνεται δίκαιος, αλλά να παραμένει εν μετανοία, γνωρίζοντας ότι η σωτηρία είναι δώρο του Θεού και όχι έργο ανθρώπινης αυτάρκειας.

Η πράξη του αββά Αγάθωνος αποκαλύπτει ότι η αληθινή δικαιοσύνη δεν είναι η καταδίκη του άλλου, αλλά η ανάληψη του βάρους της αγάπης. Εκεί όπου παύει η κατάκριση, αρχίζει η ειρήνη. Εκεί όπου γεννιέται η ταπείνωση, αναπαύεται η χάρις. Και εκεί όπου ο άνθρωπος καλύπτει τον αδελφό του, ο Θεός καλύπτει τον άνθρωπο με το έλεός Του.

Η σιωπή που γεννιέται από αγάπη γίνεται προσευχή και η προσευχή γίνεται φως που οδηγεί τον άνθρωπο στην αληθινή κοινωνία με τον Θεό και με τον πλησίον.

Όταν ο άνθρωπος σιωπά για να μην πληγώσει τον αδελφό του, τότε μιλά μέσα του η αγάπη του Θεού.

Παραπομπές και πηγές

Γεροντικόν, Αποφθέγματα Πατέρων, Αββάς Αγάθων

Ψαλμός 140:3

Πράξεις Αποστόλων 4:32

Η ειρήνη γεννιέται όταν η καρδιά επιλέγει την αγάπη αντί της κρίσεως.