«Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε» (Ματθ. ζ΄ 1)

Το βλέμμα της μετανοίας

«Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε» (Ματθ. ζ΄ 1)

«Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου... δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου.»

Υπάρχει μία πνευματική πλάνη που συνοδεύει τον άνθρωπο από την πτώση των πρωτοπλάστων μέχρι σήμερα. Είναι η συνήθεια να εξετάζει με αυστηρότητα τα σφάλματα των άλλων και με επιείκεια τα δικά του. Να βλέπει καθαρά το τραύμα του αδελφού του και να αγνοεί τις πληγές της δικής του ψυχής. Έτσι όμως ο άνθρωπος απομακρύνεται από τη μετάνοια και στερείται την ειρήνη του Θεού.

Ο Χριστός μας προειδοποιεί με λόγο σαφή και αμετάθετο:

«Τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ δοκὸν τὴν ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ οὐ κατανοεῖς;» (Ματθ. ζ΄ 3)

Και αλλού λέγει:

«Ἐν ᾧ γὰρ κρίματι κρίνετε, κριθήσεσθε» (Ματθ. ζ΄ 2)

Ο άνθρωπος που κατακρίνει μοιάζει με εκείνον που κρατά διαρκώς μπροστά στα μάτια του τα λάθη των άλλων. Όσο περισσότερο ασχολείται με αυτά, τόσο λιγότερο βλέπει την πραγματική του κατάσταση. Η κατάκριση σκοτίζει τον νου, ψυχραίνει την καρδιά και απομακρύνει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος διδάσκει:

«Ὡς τὸ πῦρ ἐναντίον τοῦ ὕδατος, οὕτως ἡ κατάκρισις ἐναντίον πάσης ἀρετῆς.»

Και ο Αββάς Δωρόθεος λέγει ότι δεν υπάρχει ασφαλέστερη οδός σωτηρίας από το να κατηγορεί ο άνθρωπος τον εαυτό του και να δικαιολογεί τον αδελφό του.

Η Φιλοκαλία επαναλαμβάνει αδιάκοπα ότι η γνώση των προσωπικών αμαρτιών είναι μεγαλύτερο χάρισμα από το να δει κάποιος αγγέλους. Διότι όποιος γνωρίζει πραγματικά τον εαυτό του οδηγείται στη συντριβή της καρδιάς και στη μετάνοια.

Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος γράφει:

«Ὁ ἀξιωθεὶς ἰδεῖν τὰ ἑαυτοῦ ἁμαρτήματα μείζων ἐστὶ τοῦ ἐγείροντος νεκρούς.»

Η Εκκλησία μας καλεί να στρέψουμε το βλέμμα προς τα μέσα. Εκεί βρίσκεται το πεδίο του πνευματικού αγώνα. Εκεί κρύβονται τα πάθη, οι λογισμοί, η φιλαυτία, η υπερηφάνεια και η ρίζα κάθε αμαρτίας. Δεν θα ερωτηθούμε κατά την ημέρα της Κρίσεως για τα σφάλματα των άλλων αλλά για τα δικά μας έργα, τις δικές μας επιλογές και τη δική μας μετάνοια.

Ο Προφήτης Δαβίδ φωνάζει με συντριβή:

«Ὅτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω, καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μού ἐστι διαπαντός.» (Ψαλμός Ν΄)

Και πάλι:

«Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.» (Ψαλμός Ν΄)

Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να βλέπει τις αμαρτίες του, παύει να σκανδαλίζεται εύκολα από τους άλλους. Γίνεται επιεικής, συμπονετικός και ελεήμων. Θυμάται ότι και ο ίδιος στέκεται καθημερινά ενώπιον του Θεού ζητώντας συγχώρηση.

Οι Άγιοι Πατέρες δεν απέκτησαν αγιότητα επειδή αναζητούσαν τις πτώσεις των άλλων, αλλά επειδή έκλαιγαν για τις δικές τους αμαρτίες. Γι' αυτό και έλαβαν ειρήνη, φωτισμό και χάρη.

Ας γίνει λοιπόν καθημερινή προσευχή μας:

«Κύριε Ιησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, φώτισόν μου τὸ σκότος. Δίδαξόν με νὰ βλέπω τὰ ἐμὰ πταίσματα, νὰ μὴ κατακρίνω τὸν ἀδελφόν μου, νὰ ἀποκτήσω πνεῦμα ταπεινώσεως, μετανοίας καὶ ἀγάπης. Καθάρισον τὴν καρδίαν μου καὶ μὴ ἀφαιρέσῃς ἀπ' ἐμοῦ τὸ Πνεῦμά Σου τὸ Ἅγιον. Ἀμήν.»