Οδηγίες για καθημερινή ενασχόληση

1.’Οταν σηκώνεσαι από τον ύπνο η πρώτη σου σκέψη πρέπει να στραφεί στο Θεό, ο πρώτος σου λόγος πρέπει να’ ναι προσευχή στο Θεό – τον Πατέρα και Δημιουργό σου.

2.Να μετανοείς και να δοξολογείς το Θεό που δεν επέτρεψε ν’ απωλεστείς από τις αδυναμίες σου.

3. Βάλε αρχή να κάνεις ό,τι είναι άριστο. Κανένας δε θα ολοκληρώσει την πορεία προς τον ουρανό, εκτός από κείνον που ξεκινάει την ημέρα του καλά.

4. Να ξεκινάς την ημέρα σου σαν σεραφείμ στην προσευχή, σαν χερουβίμ στις πράξεις και σαν άγγελος στη συμπεριφορά σου.

Τα αίτια των ασθενειών

Όταν ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο, τα έκαμε όλα καλά λίαν. Από πού λοιπόν προέρχονται οι ασθένειες και οι σωματικές αναπηρίες; Ποια είναι η αιτία που ο άνθρωπος πολύ συχνά είναι άρρωστος;

Ο μέγας Βασίλειος αναφερόμενος στο θέμα αυτό λέγει: «Η ασθένεια δεν είναι δημιούργημα του Θεού. Ο άνθρωπος και όλα τα ζώα πλάσθηκαν με την πρέπουσα κατασκευή, κατά φύσιν, και ο Θεός τα έφερε στην ζωή πλήρη και αρτιμελή. Όταν όμως παρεκτράπηκαν από την φυσική τους κατάσταση, αρρώστησαν».

Το ίδιο συμπεραίνει και ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: «Οι αρρώστιες προέρχονται από την προγονική αμαρτία... Εξαιτίας της ενδυθήκαμε αυτό το αρρωστιάρικο και θνητό και πολύπαθο σώμα... Η αρρώστια είναι, κατά κάποιο τρόπο, ένας ανώμαλος και απότομος δρόμος, στον οποίο η αμαρτία εισήγαγε το ανθρώπινο γένος, και του οποίου ο τελευταίος σταθμός είναι ο θάνατος».

Η προπατορική αμαρτία έφερε στον κόσμο την φθορά, τις σωματικές ασθένειες και τον ίδιο τον θάνατο. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι είμαστε ευάλωτοι στην φθορά, στον πόνο και στις αρρώστιες, «οφείλεται στην αμαρτία των πρωτοπλάστων». Στην συνέχεια η αμαρτία επλήθυνε και οι ασθένειες πολλαπλασιάσθηκαν.

Οι ασθένειες που μας βρίσκουν είναι συνήθως καρπός των αμαρτιών μας. Αυτό το συμπέρασμα βγαίνει από τον λόγο που είπε ο Χριστός στον παράλυτο της Βηθεσδά, αφού τον θεράπευσε: «Πρόσεξε, έγινες υγιής, μην αμαρτάνεις πλέον». Από αυτό μαθαίνουμε ότι το νόσημα του ο παράλυτος το απέκτησε από τις αμαρτίες του. Την ίδια σημασία έχει ο λόγος του Κυρίου και στον άλλο παράλυτο της Καπερναούμ: «Έχε θάρρος παιδί μου, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Ό Κύριος, επειδή γνώριζε καλά ότι η ασθένεια του σώματος ήταν συνέπεια της ασθένειας της ψυχής, δηλαδή της αμαρτίας, θεράπευσε πρώτα την ψυχή του παραλύτου, δίδοντας την άφεση των αμαρτιών του, για να ακολουθήσει στην συνέχεια η θεραπεία του σώματος.

Ο ιερός Χρυσόστομος αναφέρει τον Κάιν σαν ένα από τα πρώτα παραδείγματα που η ασθένεια συνδέεται με την αμαρτία. Διότι μετά τον φόνο του αδελφού του, άρχισε να τρέμει το σώμα του. «Πραγματικά», συμπεραίνει ο Άγιος, «πηγή και ρίζα και μητέρα όλων των κακών είναι η φύση της αμαρτίας. Αυτή παραλύει τα σώματα μας, αυτή φέρνει τις αρρώστιες».

Ότι ακριβώς είναι η ψυχή στο σώμα, αυτό είναι οι Χριστιανοί στον κόσμο.

Οι Χριστιανοί δεν διακρίνονται από τους άλλους ανθρώπους ούτε στη χώρα που ζουν ούτε στη γλώσσα ούτε στις συνήθειες. Διότι ούτε σε πόλεις ιδιαίτερες κατοικούν, ούτε διάλεκτο ξεχωριστή χρησιμοποιούν, ούτε επίσημο βίο ακολουθούν. Και βέβαια η διδασκαλία τους δεν έχει επινοηθεί με σκέψεις και προσπάθειες πολυάσχολων ανθρώπων, ούτε προβάλλουν αυτοί θεωρία ανθρώπινη, όπως μερικοί άλλοι. Κι ενώ κατοικούν σε ελληνικές και ξένες πόλεις, όπως έτυχε ο καθένας, και ακολουθούν τα εγχώρια έθιμα και στην ενδυμασία και στη διατροφή και γενικά στη ζωή τους, παρουσιάζουν ομολογουμένως θαυμαστή και παράξενη τη στάση ζωής τους. Κατοικούν στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, αλλά ως προσωρινοί· μετέχουν σε όλα ως πολίτες, και όλα τα υπομένουν σαν ξένοι· κάθε ξενική γη είναι πατρίδα τους, και κάθε πατρίδα τούς είναι ξένη. Παντρεύονται όπως όλοι, τεκνογονούν, αλλά δεν εγκαταλείπουν τα παιδιά τους. Παραθέτουν τράπεζα κοινή, αλλά όμως όχι πρόστυχη. Περιβάλλονται από σάρκα, αλλά όμως δε ζουν σαρκικά. Ζουν στη γη, αλλά πολιτεύονται στον ουρανό.

Υπακούουν στους θεσπισμένους νόμους, και με τη διαγωγή τους ξεπερνούν τους νόμους. Αγαπούν τους πάντες, και από όλους διώκονται. Περιφρονούνται και καταδικάζονται, θανατώνονται και ξαναζούν. Πτωχεύουν και πλουτίζουν πολλούς. Όλα τα στερούνται και όλα τα έχουν με αφθονία. Ατιμάζονται, και μέσα στις ατιμίες δοξάζονται. Βλασφημούνται και δικαιώνονται. Κακολογούνται, κι αυτοί δίνουν ευλογίες. Υβρίζονται και τιμούν. Κάνουν το καλό και τιμωρούνται ως κακοί. Τιμωρούνται και χαίρονται σαν να τους δίνουν ζωή. Από τους Ιουδαίους πολεμούνται ως αλλόφυλοι και από τους ειδωλολάτρες καταδιώκονται, και αυτοί που τους μισούν δεν ξέρουν να πουν την αιτία της έχθρας.

Και με μια λέξη, ό,τι ακριβώς είναι η ψυχή στο σώμα, αυτό είναι οι Χριστιανοί στον κόσμο. Η ψυχή είναι απλωμένη σε όλα τα μέλη του σώματος, και οι Χριστιανοί στις πόλεις του κόσμου. Κατοικεί βέβαια στο σώμα η ψυχή, όμως δεν προέρχεται απ’ το σώμα· και οι Χριστιανοί κατοικούν στον κόσμο, όμως δεν είναι απ’ τον κόσμο. Αόρατη η ψυχή φυλάγεται μέσα σε σώμα ορατό· και οι Χριστιανοί αναγνωρίζονται μέσα στον κόσμο, όμως η θεοσέβειά τους μένει αόρατη. Μισεί την ψυχή η σάρκα και την πολεμά χωρίς να αδικείται καθόλου απ’ αυτή, επειδή εμποδίζεται να κυλιέται στις απολαύσεις· μισεί και τους Χριστιανούς ο κόσμος χωρίς να αδικείται καθόλου απ’ αυτούς, επειδή αντιτάσσονται στις ηδονές.

Η ψυχή αγαπά τη σάρκα, η οποία την μισεί, και τα μέλη του σώματος· και οι Χριστιανοί αγαπούν εκείνους που τους μισούν. Η ψυχή βρίσκεται κλεισμένη μέσα στο σώμα, αυτή όμως συγκρατεί το σώμα· και οι Χριστιανοί κρατούνται μέσα στον κόσμο σα σε φυλακή, αυτοί όμως συγκρατούν τον κόσμο. Αθάνατη η ψυχή κατοικεί μέσα σε θνητό σκήνωμα· και οι Χριστιανοί κατοικούν προσωρινά μέσα στη φθορά, ενώ περιμένουν την ουράνια αφθαρσία. Όσο ταλαιπωρείται με τη στέρηση των φαγητών και ποτών η ψυχή βελτιώνεται· και οι Χριστιανοί με τις καθημερινές τιμωρίες αυξάνουν περισσότερο. Ο Θεός τούς έβαλε σε τόσο υψηλή θέση, ώστε δεν είναι σωστό αυτοί να παραιτηθούν.

Κανένας δεν ζημιώθηκε από τη νηστεία!Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

Η νηστεία ενισχύει την προσευχή. Γίνεται φτερό στην πορεία της προς τον ουρανό. Είναι μητέρα της υγείας, παιδαγωγός της νιότης, στολίδι των γηρατειών. Είναι συνοδοιπόρος των ταξιδιωτών και ασφάλεια των συγκατοίκων.
Ο άνδρας δεν αμφιβάλλει καθόλου για τη συζυγική πίστη της γυναίκας του, όταν τη βλέπει να συζεί με τη νηστεία. Η γυναίκα δεν λιώνει από ζήλεια, όταν βλέπει τον άνδρα της να νηστεύει.
Ποιος ζημιώθηκε ποτέ από τη νηστεία; Υπολόγισε την οικονομική κατάσταση του σπιτιού σου σε μια μέρα νηστείας. Υπολόγισέ την και σε μια συνηθισμένη μέρα. Θα διαπιστώσεις έτσι εύκολα, πόσο μεγάλο κέρδος έχεις με τη νηστεία.
Σκέψου πως ακόμα και οι εφοριακοί αφήνουν τους φορολογουμένους να ζήσουν λίγο καιρό ήσυχοι και ανενόχλητοι. Ας επιτρέπει λοιπόν και η σάρκα μια μικρή ανάπαυλα στο στόμα. Ας κάνει μια μικρή ανακωχή αυτή, που, όταν χορτάσει, φιλοσοφεί γύρω από την εγκράτεια, ενώ, όταν πεινάσει, ξεχνάει όσα δέχτηκε πριν. Όποιος νηστεύει, δεν έχει ανάγκη από δάνεια ούτε χρειάζεται να πληρώνει τόκους. Η νηστεία γίνεται αφορμή να ευφραίνεται ο άνθρωπος. Γιατί όπως η δίψα κάνει γλυκό το πιοτό και η πείνα ευχάριστο το τραπέζι, έτσι και η νηστεία κάνει απολαυστικά τα φαγητά. Αν θέλεις λοιπόν να ’ναι ευχάριστο το τραπέζι σου, δέξου την αλλαγή της νηστείας. Αν όμως είσαι πάντα κυκλωμένος από πλούσια φαγητά, αδικείς τον εαυτό σου, γιατί εξαφανίζεις την απόλαυση με την άμετρη φιληδονία. Τίποτα δεν υπάρχει, που να μην περιφρονηθεί με τη συνεχή απόλαυσή του. Ενώ, αντίθετα, συχνά επιθυμούμε εκείνα τα φαγητά, που σπάνια γευόμαστε. Γι’ αυτό και ο Δημιουργός μας επινόησε την ποικιλία στη ζωή μας, ώστε να νιώθουμε την απόλαυση όλων των αγαθών Του.
Παρατήρησε τι συμβαίνει στη φύση: 

Ο ήλιος δεν είναι λαμπρότερος μετά τη νύχτα; 

Ο ύπνος δεν είναι γλυκύτερος μετά την αγρυπνία; 

Η υγεία δεν είναι περισσότερο επιθυμητή μετά τη δοκιμασία της αρρώστιας; 

Έτσι και το τραπέζι γίνεται περισσότερο ευχάριστο μετά τη νηστεία. 

Αυτό μάλιστα ισχύει για όλους. Και για τους πλουσίους, που έχουν άφθονα φαγητά, και για τους φτωχούς, που διαθέτουν λιγότερη τροφή.

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

«Νήστευε τάς Τετάρτας καί τάς Παρασκευάς, τάς ὡρισμένας ὅλου τοῦ χρόνου…»

 

  ΝΗΣΤΕΙΑ + ΜΕΤΑΝΟΙΑ + ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΙΣ

ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ = ΣΩΤΗΡΙΑ

 Τοῦ Ἁγίου Θεοφάνους τοῦ Σοφωτάτου καί Λογιωτάτου.
( Βιβλ. Μαργαρίται Ἰ. Χρυσοστόμου)
Νήστευε τάς Τετάρτας καί τάς Παρασκευάς, τά ὡρισμένας ὅλου τοῦ χρόνου, καί μήτε διά Μητροπολίτην, μήτε διά Πατριάρχην, μήτε διά συγγενῇ, μήτε διά φίλον μή χαλάσῃς τήν νηστείαν τῆς Τετάρτης καί τῆς Παρασκευῆς.
Μίαν φοράν νά τρώγῃς ὀψάριον τήν μεγάλην Τεσσαρακοστήν, τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τήν ἑορτήν μόνον.
Μήτε τῶν Βαΐων, νά φάγῃς, μηδέ ὅλον τόν χρόνον, Τετάρτην καί Παρασκευήν· πλήν ταῖς μεγάλαις ἑορταῖς τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί τοῦ Τιμίου ἐνδόξου Προφήτου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, εἰς τό Γεννέσιον καί εἰς τάς ἑπτά Ἰανουαρίου. Μή καταλύεις τήν νηστείαν ἐν ἰχθύσιν, εἰ μή πως ἐπί νόσῳ βεβάρησαι. Λοιπόν Τετάρτην καί Παρασκευήν· ὁ γάρ καταλύων ταύτας Συσταυροῖ τόν Χριστόν, ὥσπερ καί οἱ Ἰουδαῖοι· ἐν γάρ τῇ Τετάρτῆ, παρέδωκαν Αὐτόν καί ἐν τῇ Παρασκευῇ, Ἐσταύρωσαν· καί ἐν τούτῳ ὀφείλει πᾶς εὐσεβής Χριστιανός φυλάττειν ταύτας.

 Εἶπεν ὁ Κύριος: «τοῦτο τό γένος (τῶν δαιμόνων) ἐν οὐδενί δύναται ἐξελθεῖν εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» (Μαρκ. Θ΄: 29).

 hristospanagia.gr

ΠΡΟΣΕΧΕ ΜΗΝ ΓΙΝΕΙΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΠΟΛΕΜΑΣ

Υπάρχουν μάχες που πρέπει να δοθούν. Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος οφείλει να σταθεί απέναντι στην αδικία, στο ψεύδος, στην κακία και στην προσβολή της αλήθειας. Όμως υπάρχει ένας κίνδυνος πιο ύπουλος ακόμη κι από τον ίδιο τον εχθρό: να πολεμήσεις τόσο πολύ το σκοτάδι, ώστε στο τέλος να αφήσεις λίγο από το σκοτάδι να κατοικήσει μέσα σου.

Γι’ αυτό η Αγία Γραφή προειδοποιεί: «Μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν» (Ρωμ. 12,21).

Δεν αρκεί λοιπόν να νικήσεις το κακό. Πρέπει να το νικήσεις χωρίς να γίνεις όμοιός του.

Όταν σε μισούν, είναι εύκολο να πιστέψεις πως δικαιούσαι να μισήσεις. Όταν σε αδικούν, ο θυμός ψιθυρίζει πως τώρα έχεις δικαίωμα να ανταποδώσεις. Όταν απέναντί σου βρίσκεται ένας σκληρός άνθρωπος, η καρδιά κινδυνεύει να θεωρήσει τη δική της σκληρότητα δικαιοσύνη.

Μα ο Χριστός δεν μας δίδαξε να αντιγράφουμε τον τρόπο του εχθρού. Μας έδωσε δυσκολότερο δρόμο: «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν… καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς» (Ματθ. 5,44).

Αυτό δεν σημαίνει αδυναμία. Δεν σημαίνει ότι αφήνεις την αδικία να περνά ατιμώρητη ούτε ότι παραιτείσαι από την αλήθεια. Σημαίνει ότι υπερασπίζεσαι το σωστό χωρίς να παραδίδεις την ψυχή σου στο πάθος.

Γιατί ο θυμός, ακόμη κι όταν ξεκινά από δίκαιη αφορμή, μπορεί εύκολα να γίνει αμαρτία. Γι’ αυτό ο Απόστολος Παύλος λέει: «Ὀργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε… μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ» (Εφ. 4,26-27).

Η πραγματική δύναμη δεν φαίνεται μόνο στο αν κατάφερες να νικήσεις εκείνον που σου έκανε κακό. Φαίνεται στο αν, μετά τη μάχη, η καρδιά σου παρέμεινε καθαρή. Στο αν η αλήθεια σου έμεινε αλήθεια και δεν μετατράπηκε σε εκδίκηση. Στο αν η δικαιοσύνη σου παρέμεινε δικαιοσύνη και δεν έγινε μίσος.

«Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν» μας διδάσκει η Γραφή (Παρ. 4,23). Γιατί η μεγαλύτερη μάχη του ανθρώπου δεν διεξάγεται πάντοτε γύρω του. Πολύ συχνά διεξάγεται μέσα του.

Να αντιστέκεσαι λοιπόν στο κακό. Να υπερασπίζεσαι εκείνον που αδικείται. Να λες την αλήθεια όταν οι άλλοι σιωπούν. Να θέτεις όρια όταν χρειάζεται. Αλλά κάθε τόσο να στρέφεσαι και προς τα μέσα και να ρωτάς τον εαυτό σου:

«Τι άνθρωπος γίνομαι μέσα από αυτή τη μάχη;»

Διότι υπάρχει και ένας εχθρός που δεν φαίνεται. Είναι η υπερηφάνεια που γεννιέται όταν νομίσουμε πως εμείς είμαστε πάντοτε οι δίκαιοι. Γι’ αυτό και ο Απόστολος προειδοποιεί: «Ὁ δοκῶν ἑστάναι βλεπέτω μὴ πέσῃ» (Α΄ Κορ. 10,12).

Μπορεί να νικήσεις έναν αντίπαλο και να χάσεις την ειρήνη σου. Μπορεί να αποδείξεις πως είχες δίκιο και να χάσεις την αγάπη σου. Μπορεί να πολεμήσεις ένα τέρας και, αν δεν φυλάξεις την καρδιά σου, να αρχίσεις αθόρυβα να του μοιάζεις.

Γι’ αυτό ο χριστιανικός αγώνας δεν είναι μόνο να καταπολεμήσουμε το κακό που βρίσκεται απέναντί μας.

Είναι να μην επιτρέψουμε στο κακό που πολεμάμε να γεννηθεί μέσα μας.

Να αγωνίζεσαι, λοιπόν, με ανδρεία· αλλά και με προσευχή. Με αλήθεια· αλλά χωρίς μίσος. Με σταθερότητα· αλλά χωρίς σκληροκαρδία.

Και όταν η μάχη γίνει βαριά, να θυμάσαι πως η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να δεις τον εχθρό σου να πέφτει.

Είναι να φτάσεις στο τέλος και να έχεις ακόμη μέσα σου Χριστό.

Αν αυτός ο λόγος άγγιξε την καρδιά σου, κράτησέ τον για τη στιγμή που ο θυμός θα προσπαθήσει να σε πείσει πως το κακό νικιέται με περισσότερο κακό. Και μοιράσου τον με έναν άνθρωπο που δίνει τη δική του δύσκολη μάχη.

Η ένωση που γεννά το μίσος δεν είναι αληθινή ενότητα

Υπάρχουν φορές που άνθρωποι, οι οποίοι ίσως δεν είχαν τίποτε ουσιαστικό να τους ενώνει, πλησιάζουν ο ένας τον άλλον επειδή απέκτησαν έναν κοινό άνθρωπο να κατηγορούν, να σχολιάζουν ή να απορρίπτουν.

Μοιάζουν ενωμένοι. Όμως η έχθρα δεν γεννά κοινωνία· γεννά μια πρόσκαιρη συμμαχία παθών.

Ο Μέγας Βασίλειος το περιέγραψε με τρόπο συγκλονιστικά επίκαιρο: «Συνδεόμεθα μεταξύ μας οι ομόφρονες… επί όσον μισούμεν από κοινού τους εχθρούς». Και αμέσως αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι μια τέτοια ένωση: όταν πάψει να υπάρχει ο κοινός εχθρός, «βλέπομεν ο εις τον άλλον ως εχθρόν».

Μέγας Βασίλειος, Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, 30, 76–78.

Η Αγία Γραφή μάς δείχνει ότι αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Στις Πράξεις των Αποστόλων άνθρωποι ενώθηκαν εναντίον του Αποστόλου Παύλου και έκαναν «συστροφήν», φθάνοντας σε συνωμοσία εναντίον του. Λίγο νωρίτερα, στην περίπτωση του πρωτομάρτυρος Στεφάνου, βλέπουμε ανθρώπους να ξεσηκώνουν άλλους και να στήνουν «μάρτυρας ψευδεῖς».

Πράξεις 23,12–13· Πράξεις 6,11–13.

Αλλά εδώ βρίσκεται η μεγάλη πνευματική παγίδα: όταν αντιλαμβάνεσαι ότι άνθρωποι ενώνονται εναντίον σου, μην αφήσεις την καρδιά σου να σου ψιθυρίσει: «Κοίτα πόσο σημαντικός είμαι. Κοίτα πόση δύναμη έχω».

Ο χριστιανός δεν μετρά την αξία του από το πόσοι τον αγαπούν ούτε από το πόσοι τον πολεμούν. Μετρά τη ζωή του μπροστά στον Θεό.

Ο Απόστολος Παύλος, ακόμη και ενώπιον εκείνων που τον κατηγορούσαν, μπορούσε να πει ότι είχε πολιτευθεί ενώπιον του Θεού «πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ».

Πράξεις 23,1.

Αυτό είναι το ερώτημα που αξίζει να μας απασχολεί: όχι «τι λένε για μένα;», αλλά «είναι καθαρή η συνείδησή μου ενώπιον του Θεού;»

Κι αν υπάρχει συκοφαντία, ο Δαβίδ μάς διδάσκει πού να στραφούμε:

«Λύτρωσαί με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου».

Ψαλμός 118,134.

Δεν λέει: «Κύριε, κάνε να εκδικηθώ». Ζητά λύτρωση, για να μπορέσει να παραμείνει πιστός στις εντολές του Θεού.

Και εκεί ακριβώς αρχίζει ο δυσκολότερος δρόμος του Ευαγγελίου.

«Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς».

Λουκάς 6,27.

Ο Χριστός δεν μας ζήτησε να εγκρίνουμε το ψέμα ούτε να ονομάσουμε το κακό καλό. Μας ζήτησε κάτι πολύ δυσκολότερο: να μη γίνει το κακό του άλλου δηλητήριο μέσα στη δική μας ψυχή.

Ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος θεωρεί γνώρισμα αληθινής ταπεινώσεως το να μη σπεύδει ο άνθρωπος να κατηγορήσει τον άλλον. Η απάντηση στην κακολογία δεν είναι μια δεύτερη κακολογία· είναι η προσευχή, η εγκράτεια της γλώσσας και η φύλαξη της καρδιάς.

Γι’ αυτό, αν κάποιοι ενώθηκαν εξαιτίας της αντιπάθειάς τους προς εσένα, μην υπερηφανευθείς και μην τους μισήσεις.

Άφησέ τους στον Θεό.

Εσύ φύλαξε την ειρήνη σου, εξέτασε πρώτα τη δική σου συνείδηση, διόρθωσε ό,τι πράγματι χρειάζεται διόρθωση και, όπου υπάρχει αδικία, μην επιτρέψεις στην αδικία να σε μεταμορφώσει σε εκείνον που σε αδίκησε.

Γιατί η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να αποδείξεις ότι οι άλλοι είχαν άδικο.

Είναι να περάσεις μέσα από τη συκοφαντία χωρίς να γίνεις συκοφάντης, μέσα από την έχθρα χωρίς να μάθεις να μισείς και μέσα από την αδικία χωρίς να χάσεις τον Χριστό από την καρδιά σου.

Και τότε δεν θα έχει σημασία πόσοι ενώθηκαν εναντίον σου.

Θα έχει σημασία ότι εσύ παρέμεινες ενωμένος με Εκείνον.

«Πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν… καὶ ἔσεσθε υἱοὶ Ὑψίστου».

Λουκάς 6,35.

Η Αγάπη φανερώνει σε Ποιον ανήκουμε.

«Ἀγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται καὶ γινώσκει τὸν Θεόν.»

Α΄ Ιωάννου 4,7

Δεν αρκεί ο άνθρωπος να λέγει ότι γνωρίζει τον Θεό. Δεν αρκεί να μιλά για πίστη, να προσεύχεται με τα χείλη ή να θεωρεί τον εαυτό του άνθρωπο της Εκκλησίας. Ο ίδιος ο Χριστός άφησε ένα γνώρισμα αλάνθαστο, με το οποίο θα φαίνονται οι δικοί Του άνθρωποι:

«Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις.»

Ιωάννης 13,35

Η αγάπη, λοιπόν, δεν είναι ένα όμορφο συναίσθημα ούτε μια πρόσκαιρη συγκίνηση. Είναι τρόπος υπάρξεως. Είναι σταυρός, υπομονή, συγχώρηση, έλεος, ταπείνωση. Είναι να μάθεις να βλέπεις στον άλλον όχι μόνο αυτό που σε πλήγωσε, αλλά και την εικόνα του Θεού που πολλές φορές κρύβεται κάτω από τα τραύματα και τις αδυναμίες του.

Γι’ αυτό και ο Κύριος δεν είπε απλώς να αγαπούμε, αλλά έθεσε ως μέτρο της δικής μας αγάπης τη δική Του:

«Αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ ἡ ἐμή, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς.»

Ιωάννης 15,12

Και λίγο νωρίτερα μας καλεί:

«Μείνατε ἐν τῇ ἀγάπῃ τῇ ἐμῇ.»

Ιωάννης 15,9

Εδώ βρίσκεται ολόκληρο το μυστήριο της εν Θεώ ζωής: όχι απλώς να περάσει κάποτε η αγάπη από την καρδιά μας, αλλά να μείνουμε μέσα στην αγάπη του Χριστού. Να ριζώσει εκεί η ψυχή, ώστε, όπως γράφει ο Απόστολος Παύλος, να είμαστε «ἐν ἀγάπῃ ἐρριζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι» (Εφεσίους 3,17).

Γιατί η ψυχή που απομακρύνεται από την αγάπη μπορεί να συνεχίζει να υπάρχει, αλλά παύει σιγά σιγά να ζει αληθινά. Σκληραίνει. Κλείνεται. Βλέπει

ΤΟ ΠΡΟΣΦΟΡΟ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ

Υπάρχουν πράγματα μέσα στην Ορθόδοξη ζωή που δεν εξηγούνται μόνο με λόγια. Πρέπει να τα έχεις δει μέσα σε ένα παλιό σπίτι, να τα έχεις μυρίσει ένα ξημέρωμα, να έχεις ακούσει τη σιωπή τους.

Ένα από αυτά είναι το πρόσφορο της μάνας.

Κάποτε, πριν ακόμη χαράξει καλά η ημέρα, η μάνα σηκωνόταν πρώτη. Το σπίτι κοιμόταν. Εκείνη άναβε το καντήλι, σταυροκοπιόταν και στεκόταν μπροστά στο αλεύρι και στο νερό όχι σαν να ετοίμαζε ένα συνηθισμένο ψωμί, αλλά σαν να πλησίαζε κάτι ιερό.

Γιατί γνώριζε ότι αυτό που ζύμωνε δεν προοριζόταν για το οικογενειακό τραπέζι.

Ήταν προσφορά.

Από εκεί θα ελάμβανε ο ιερέας τον Αμνό, που θα προσφερόταν στη Θεία Λειτουργία και, διά της επικλήσεως του Αγίου Πνεύματος, θα γινόταν το πανάγιο Σώμα του Χριστού.

Γι’ αυτό και η Εκκλησία ακούει μέσα στην καρδιά της τον ίδιο τον Κύριο:

«Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ὁ ἐρχόμενος πρός με οὐ μὴ πεινάσῃ.»

Κατά Ιωάννην 6,35

Η μάνα ίσως να μην γνώριζε θεολογικούς όρους. Ίσως να μην είχε διαβάσει μεγάλα βιβλία. Γνώριζε όμως κάτι που οι παλαιότερες γενιές μάθαιναν γονατιστές: ότι εκεί όπου τελειώνουν οι ανθρώπινες δυνάμεις, αρχίζει η εμπιστοσύνη στον Θεό.

Έκανε τον σταυρό της.

Και ζύμωνε.

Μαζί με το αλεύρι ζύμωνε και τις αγωνίες της.

Για το παιδί που είχε φύγει μακριά.

Για εκείνο που αρρώστησε.

Για εκείνο που μεγάλωσε και έκλεισε την καρδιά του.

Για εκείνο που πήρε δρόμο δύσκολο και η μάνα δεν

Όταν ο πόνος ρωτά: «Πού είναι ο Θεός;»

Υπάρχουν ώρες που ο άνθρωπος δεν αναζητεί τον Θεό με λόγια, αλλά με τον στεναγμό της ψυχής του. Τον αναζητεί στα δωμάτια των νοσοκομείων, κάτω από το αδύναμο φως μιας νυχτερινής λάμπας, πλάι σε ένα κρεβάτι όπου η ζωή παλεύει σιωπηλά. Τον αναζητεί στις απώλειες, στα δάκρυα που δεν βρίσκουν παρηγοριά, στις νύχτες που μοιάζουν να μην ξημερώνουν ποτέ.

Και τότε ανεβαίνει από τα βάθη της καρδιάς το μεγάλο και οδυνηρό ερώτημα:

«Πού είναι ο Θεός;»

Δεν είναι αμαρτία αυτή η κραυγή. Είναι η φωνή του πληγωμένου ανθρώπου που δεν μπορεί να χωρέσει το μυστήριο του πόνου. Είναι η ίδια κραυγή που ακούστηκε στους Ψαλμούς, η ίδια αγωνία που πέρασε από τις καρδιές των Προφητών, των Αγίων και των Μαρτύρων. Η πίστη δεν σημαίνει πως ο άνθρωπος παύει να πονά· σημαίνει πως ακόμη και μέσα στον πόνο δεν παύει να στρέφεται προς τον Θεό.

Όταν βλέπουμε ένα άρρωστο παιδί, έναν νέο άνθρωπο να μαραίνεται ή μια μητέρα να κρατά το χέρι του παιδιού της και να προσεύχεται με δάκρυα, κάθε ανθρώπινη εξήγηση φαντάζει φτωχή. Εκεί δεν αρμόζουν ψυχρές συμβουλές ούτε εύκολες θεολογικές απαντήσεις. Αρμόζει σιωπή, προσευχή, παρουσία και συμπόνια.

Ο πόνος του άλλου δεν είναι τόπος για να επιδείξουμε τη γνώση μας. Είναι ιερός τόπος όπου οφείλουμε να γονατίσουμε.

Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο ούτε χαίρεται για την καταστροφή του ανθρώπου. Ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο ως καρπός της απομάκρυνσης από την Πηγή της ζωής. Και ο Χριστός δεν ήλθε για να εξηγήσει απλώς τον θάνατο· ήλθε για να τον συντρίψει.

Στάθηκε μπροστά στον τάφο του Λαζάρου και δάκρυσε. Δεν έμεινε αδιάφορος απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Έκλαψε μαζί με εκείνους που θρηνούσαν και ύστερα φανέρωσε ότι ο τάφος δεν έχει τον τελευταίο λόγο.

«Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.»

Αυτή είναι η απάντηση της Εκκλησίας. Όχι μια θεωρία, αλλά

Να σηκώνει ο ένας το βάρος του άλλου.

Μεγάλη ευλογία δεν είναι να βρίσκεις πάντοτε έναν άνθρωπο που συμφωνεί μαζί σου. Είναι να βρίσκεις μια καρδιά που, ακόμη και μέσα στη διαφωνία, δεν παύει να σε ακούει, να σε υπομένει και να προσεύχεται για σένα.

Οι αληθινές σχέσεις δεν στεριώνουν επειδή οι άνθρωποι σκέφτονται πάντοτε το ίδιο. Στεριώνουν όταν μαθαίνουν να ταπεινώνουν το θέλημά τους, να συγχωρούν, να κάνουν τόπο ο ένας στον άλλον και να μη φεύγουν στην πρώτη δυσκολία.

Διότι η αγάπη δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι άσκηση. Είναι υπομονή όταν ο άλλος σε κουράζει, σιωπή όταν ένας λόγος μπορεί να πληγώσει, συγχώρηση όταν η καρδιά αντιστέκεται και προσευχή όταν οι ανθρώπινες δυνάμεις τελειώνουν.

Ο άνθρωπος που αγαπά αληθινά δεν ζητά πάντοτε να δικαιωθεί. Ζητά να μη χαθεί η ειρήνη. Δεν αγωνίζεται να νικήσει τον άλλον, αλλά να νικήσει μέσα του τον εγωισμό, την οργή και τη σκληρότητα.

Και όταν οι ψυχές αποφασίσουν να βαδίζουν με τον Χριστό ανάμεσά τους, τότε ακόμη και οι δυσκολίες μπορούν να γίνουν σκαλοπάτια ωριμότητας. Η μία στηρίζει την άλλη, η μία σκεπάζει την αδυναμία της άλλης και μαζί μαθαίνουν πως καμία πραγματική ένωση δεν χτίζεται χωρίς θυσία.

«Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ».

Ας μη ζητούμε, λοιπόν, ανθρώπους χωρίς ελαττώματα. Ας ζητούμε από τον Θεό να μας χαρίζει καρδιά ταπεινή, για να μπορούμε να αγαπούμε, να συγχωρούμε και να μένουμε πιστοί στο καλό ακόμη και όταν ο δρόμος δυσκολεύει.

Γιατί οι δυνατές σχέσεις δεν είναι εκείνες που δεν δοκιμάστηκαν ποτέ. Είναι εκείνες που μέσα στη δοκιμασία δεν λησμόνησαν τον Θεό, δεν πρόδωσαν την αγάπη και δεν εγκατέλειψαν ο ένας τον άλλον.

Η Χάρη αναπαύεται εκεί όπου σωπαίνει η υπερηφάνεια.

Εκεί όπου συντρίβεται το είδωλο του εαυτού

Πρόσεξε την καρδιά.

«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον· καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει».

Ψαλμός 50, 19,

Μπορεί να εισέρχεται στον ναό, να νηστεύει, να προσεύχεται, να ελεεί και να ομιλεί για τον Θεό, ενώ βαθιά μέσα της έχει στήσει έναν μικρό, αθέατο θρόνο για τον εαυτό της. Η υπερηφάνεια δεν εμφανίζεται πάντοτε με θόρυβο. Κάποτε φορεί το ένδυμα της ευσεβείας, κρύβεται πίσω από τα κατορθώματα και ψιθυρίζει στον άνθρωπο ότι έγινε καλύτερος από τους άλλους.

Τότε η αρετή παύει να είναι καρπός ευγνωμοσύνης και κινδυνεύει να γίνει αφορμή κενοδοξίας. Ο άνθρωπος αρχίζει να μετρά τις προσευχές του, να θυμάται τις θυσίες του, να συγκρίνει τον αγώνα του και να αναζητεί, έστω κρυφά, δικαίωση, αναγνώριση και έπαινο. Δεν βλέπει πλέον τη Χάρη που τον στήριξε· βλέπει μόνο τον εαυτό του που αγωνίστηκε.

Όμως η αληθινή πνευματική ζωή δεν αρχίζει όταν ο άνθρωπος θαυμάσει όσα κατόρθωσε. Αρχίζει όταν αντικρίσει, χωρίς δικαιολογίες, όσα ακόμη τον χωρίζουν από τον Χριστό.

Η ταπείνωση δεν είναι περιφρόνηση του ανθρώπου ούτε άρνηση των χαρισμάτων που του έδωσε ο Θεός. Είναι η αλήθεια της ψυχής ενώπιον του Δημιουργού της. Είναι να γνωρίζεις ότι κάθε καλό προέρχεται από Εκείνον, ότι χωρίς τη Χάρη Του δεν μπορείς να θεραπεύσεις ούτε ένα πάθος και ότι ακόμη και η προθυμία του αγώνα χρειάζεται τη δική Του ενίσχυση.

Μήπως αγαπούμε περισσότερο την εικόνα του ευσεβούς ανθρώπου παρά την ίδια τη μετάνοια;

Ο Φαρισαίος είχε έργα, αλλά τα μετέτρεψε σε καθρέπτη αυτοθαυμασμού. Ο Τελώνης δεν είχε να παρουσιάσει τίποτε· είχε μόνο μία συντετριμμένη καρδιά και μία κραυγή ελέους. Ο ένας απαρίθμησε τις αρετές του και έμεινε μόνος με αυτές. Ο άλλος ομολόγησε την αμαρτία του και συνάντησε τη φιλανθρωπία του Θεού.

Δεν μας σώζει ο κατάλογος των κατορθωμάτων μας. Μας σώζει ο Χριστός μέσα στην Εκκλησία Του, όταν εμείς επιστρέφουμε με πίστη, μετάνοια, ταπείνωση και αληθινό αγώνα. Η εξομολόγηση δεν είναι μία τυπική απαρίθμηση σφαλμάτων· είναι το άνοιγμα της πληγωμένης καρδιάς ενώπιον του Θεού, μέσα στο Μυστήριο της Εκκλησίας. Η προσευχή δεν είναι επίδειξη ευσεβείας· είναι κραυγή ανάγκης. Η Θεία Κοινωνία δεν είναι επιβράβευση των αναμαρτήτων· είναι Δώρο ζωής, στο οποίο προσερχόμαστε με μετάνοια, προετοιμασία, φόβο Θεού και την καθοδήγηση της Εκκλησίας.

Οι αρετές δεν είναι παράσημα που κρεμά ο άνθρωπος επάνω του. Είναι καρποί της ενεργού Χάριτος του Θεού μέσα σε μια καρδιά που αγωνίζεται, υπακούει, μετανοεί και δεν οικειοποιείται τα δώρα Του. Όταν η αρετή ζητεί χειροκρότημα, κινδυνεύει να χάσει το άρωμα της Χάριτος. Όταν όμως κρύβεται με ταπείνωση, γίνεται σιωπηλή ευλογία για όσους πλησιάζουν.

Στάσου για λίγο μπροστά στην ορθόδοξη εικόνα του Εσταυρωμένου. Εκεί σωπαίνουν οι συγκρίσεις. Εκεί δεν υπάρχει χώρος για αυτοδικαίωση. Εκεί αποκαλύπτεται ότι ο Υιός του Θεού ταπεινώθηκε για να θεραπεύσει τη δική μας υπερηφάνεια, υπέμεινε τον Σταυρό για να μας ελευθερώσει από την αμαρτία και ανέστη για να μας χαρίσει ζωή που δεν μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος μόνος του.

Μη ζητείς, λοιπόν, από τον Θεό να σε κάνει σπουδαίο στα μάτια των ανθρώπων. Ζήτησέ Του να σου δείξει την κρυμμένη υπερηφάνεια, να σου χαρίσει συντριβή χωρίς απόγνωση, αυτογνωσία χωρίς απελπισία και μετάνοια που γεννά υπακοή, προσευχή και ειρήνη.

Πες Του ήσυχα:

«Κύριε Ιησού Χριστέ, μη με αφήσεις να θαυμάζω ό,τι καλό έδωσες Εσύ. Δείξε μου την ασθένειά μου, σκέπασε την αδυναμία μου και δίδαξέ με να αποδίδω σε Σένα κάθε αγαθό».

Διότι ο άνθρωπος δεν ανεβαίνει προς τον Θεό υψώνοντας τον εαυτό του· πέφτει μετανοημένος στα πόδια του Χριστού, και τότε τον σηκώνει η Χάρη.

Η Χάρη αναπαύεται εκεί όπου σωπαίνει η υπερηφάνεια.

Σπάσε την κρυφή υπερηφάνεια

Η συντριβή γεννά αρετές

Χωρίς Χριστό, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε...

«Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται».

Κατά Λουκάν 18, 14.

Η ταπεινοφροσύνη δεν αποτελεί ανθρώπινο κατόρθωμα που προσφέρεται για αυτοθαυμασμό, αλλά βαθιά γνώση της προσωπικής ασθενείας και της απείρου ευσπλαχνίας του Θεού. Ο άνθρωπος δεν αποδίδει στον εαυτό του το καλό, δεν λησμονεί τις πτώσεις του και δεν μετρά την πνευματική του κατάσταση συγκρινόμενος με τους άλλους.

Ὅσιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, Κλίμαξ, Λόγος ΚΕ΄, Περὶ ταπεινοφροσύνης.

Το σπίτι δεν το κρατούν οι τοίχοι.

Χωρίς τον Χριστό, ένα σπίτι μπορεί να είναι γεμάτο από πράγματα και συγχρόνως άδειο από ειρήνη. Μπορεί να έχει γερά θεμέλια, όμορφα δωμάτια, ασφάλεια και άνεση, αλλά να μη βρίσκει ανάπαυση ούτε μία καρδιά μέσα του.

Οι άνθρωποι οικοδομούν το σπίτι με πέτρες, κόπο και χρήματα. Το σπιτικό, όμως, οικοδομείται με προσευχή, συγχώρηση, υπομονή και Χάρη Θεού.

«Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες» — Ψαλμός 126, 1.

Ο ψαλμικός λόγος δεν ακυρώνει τον ανθρώπινο κόπο. Τον τοποθετεί στη σωστή του θέση. Ο άνθρωπος εργάζεται, φροντίζει, σχεδιάζει και αγωνίζεται, αλλά γνωρίζει ταπεινά ότι χωρίς την ευλογία του Θεού ο κόπος του δεν μπορεί να γεννήσει την αληθινή ειρήνη.

Η ευλογία δεν είναι μια όμορφη λέξη που λέγεται στα εγκαίνια και ύστερα ξεχνιέται. Δεν είναι φυλαχτό ούτε διακόσμηση. Είναι η ζωντανή παρουσία του Θεού μέσα στην καθημερινότητα· στο πρωινό σταύρωμα, στην κοινή προσευχή, στο «συγχώρεσέ με», στη σιωπή που σταματά έναν άδικο λόγο, στην ταπείνωση που δεν επιμένει να νικήσει τον άλλον.

Δεν αρκεί να υπάρχει μια ιερή εικόνα στον τοίχο, όταν η κατάκριση βρίσκεται στα χείλη. Δεν αρκεί να καίει το καντήλι, όταν μέσα στις καρδιές καίει ο θυμός. Δεν αρκεί να ζητούμε από τον Θεό να προστατεύει το σπίτι μας, όταν εμείς με τον εγωισμό μας πληγώνουμε εκείνους που μας εμπιστεύθηκε.

Ο γάμος δεν είναι απλώς μια ανθρώπινη συμφωνία συμβιώσεως. Είναι ιερό Μυστήριο, κοινός δρόμος προς τον Χριστό και καθημερινός αγώνας εναντίον του εγωισμού. Ο άνδρας καλείται να αγαπά με θυσιαστικό φρόνημα, κατά το παράδειγμα της αγάπης του Χριστού προς την Εκκλησία, και οι δύο σύζυγοι να μαθαίνουν να υποτάσσουν το προσωπικό τους θέλημα στο θέλημα του Θεού, με αμοιβαία τιμή, διάκριση και μετάνοια, κατά το νόημα της προς Εφεσίους Επιστολής 5, 21–33.

Τα στέφανα του Μυστηρίου δεν υπόσχονται έναν δρόμο χωρίς δοκιμασίες. Φανερώνουν έναν κοινό αγώνα, στον οποίο κανείς δεν σώζει μόνο τον εαυτό του και κανείς δεν εγκαταλείπει τον άλλον στην πρώτη θύελλα.

Κατά το πνεύμα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, όταν υπάρχει

O γάμος δεν είναι χώρος επιβολής.

Σε ένα ανδρόγυνο, όταν ο ένας εκκλησιάζεται, προσεύχεται, αγωνίζεται πνευματικά και προσπαθεί να ζει κοντά στον Χριστό, ενώ ο άλλος αδιαφορεί, δεν χρειάζεται θυμός, πίεση και γκρίνια. Χρειάζεται πολλή διάκριση, πολλή αγάπη, πολλή υπομονή και κυρίως ταπείνωση.

Γιατί ο γάμος δεν είναι χώρος επιβολής.

Δεν είναι πεδίο μάχης.

Δεν είναι δικαστήριο όπου ο ένας καταδικάζει τον άλλον.

Ο γάμος είναι δρόμος κοινής πορείας, ακόμη κι όταν ο ένας περπατά πιο γρήγορα πνευματικά και ο άλλος μένει πίσω.

Ο άνθρωπος που εκκλησιάζεται δεν πρέπει να νιώθει ανώτερος. Δεν πρέπει να λέει μέσα του: «Εγώ είμαι κοντά στον Θεό κι εκείνος είναι αδιάφορος». Αυτό είναι μεγάλος πειρασμός. Γιατί πολλέ

Πρώτα Ειρήνη, Ύστερα Θυσία.

Πρόσεξε την καρδιά, πριν σηκώσεις τα χέρια στην προσευχή. Διότι ο Θεός δεν ζητεί από τον άνθρωπο μόνο λόγια ευλαβικά, αλλά καρδιά που δεν κρύβει μέσα της τη μνησικακία σαν παλιό καρφί στη σάρκα.

«Ἔασον ἐκεῖ τὸ δῶρόν σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε πρῶτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου.» Ματθαίος 5, 24.

Ο Κύριος δεν απορρίπτει το δώρο του ανθρώπου, αλλά φανερώνει πως η λατρεία δεν μπορεί να χωριστεί από τη μετάνοια. Όταν η ψυχή σταθεί ενώπιον του Θεού και θυμηθεί πως κάποια πληγή έμεινε ανοιχτή, τότε η ίδια η συνείδηση γίνεται μικρό θυσιαστήριο. Εκεί δεν χωρούν δικαιολογίες, ούτε λόγια που στολίζουν την υπερηφάνεια. Εκεί χωρά μόνο η ταπείνωση.

Δεν είναι πάντοτε εύκολο να συμφιλιωθεί ο άνθρωπος. Υπάρχουν λόγια που πόνεσαν, αδικίες που σκλήρυναν την καρδιά, σιωπές που έγιναν βάρος. Όμως ο Χριστός δεν ζητεί ψεύτικα χαμόγελα, ούτε επιφανειακές κινήσεις, ούτε να ονομάσουμε την αδικία αγάπη. Ζητεί να μη θρέφουμε την πικρία σαν να είναι δικαίωμά μας.

Η συγχώρεση δεν καταργεί τη διάκριση. Δεν σημαίνει ότι επιστρέφεις απρόσεκτα εκεί όπου υπάρχει κίνδυνος, ούτε ότι παραδίδεις την ψυχή σου σε όποιον την πληγώνει. Σημαίνει όμως ότι δεν αφήνεις τη μνησικακία να γίνει θρόνος μέσα σου. Διότι πολλές φορές, κρατώντας δεμένο τον άλλον στην καρδιά μας, φυλακίζουμε πρώτα τον εαυτό μας.

«Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.» Ψαλμός 50, 12.

Αν δεν μπορείς ακόμη να μιλήσεις, προσευχήσου. Αν δεν μπορείς να πλησιάσεις, ταπεινώσου ενώπιον του Θεού. Αν δεν μπορείς να λύσεις όλο τον κόμπο, λύσε σήμερα ένα μικρό νήμα. Ένα «Κύριε, ελέησόν με». Μια εξομολόγηση χωρίς δικαιολογίες. Μια σιωπή που δεν κατηγορεί. Μια καρδιά που παύει να ζητά εκδίκηση.

Κατά το πνεύμα των Αγίων Πατέρων, η μνησικακία δεν είναι απλή ανάμνηση αδικίας, αλλά πάθος που κρατά την ψυχή δεμένη. Γι’ αυτό και ο δρόμος της ειρήνης δεν αρχίζει πάντα από τον άλλον. Αρχίζει από την ώρα που ο άνθρωπος παύει να υπερασπίζεται την πικρία του και στέκεται γυμνός ενώπιον του Θεού.

Η προσευχή ανεβαίνει πιο καθαρά όταν κατεβαίνει πρώτα η υπερηφάνεια. Και πολλές φορές το δώρο που περιμένει ο Θεός δεν είναι αυτό που κρατάς στα χέρια, αλλά αυτό που αφήνεις από την καρδιά.

Πριν ζητήσεις ειρήνη από τον Θεό, άφησε την πικρία μπροστά Του.

Υπάρχει άραγε μέσα μας ένα πρόσωπο που ακόμη το κρατούμε δεμένο με πικρία; Όποιος θέλει, ας γράψει μόνο μία λέξη: ειρήνη, μετάνοια ή προσευχή, και ας γίνει αυτό μια μικρή αρχή ενώπιον του Θεού.

Αν ο λόγος αυτός σε άγγιξε, κράτησέ τον σιωπηλά στην καρδιά σου και κάνε σήμερα ένα μικρό βήμα ειρήνης, πρώτα στην προσευχή και ύστερα όπου ο Θεός φωτίσει.

Μη Μένεις Έξω.

«Μίαν ᾐτησάμην παρὰ Κυρίου, ταύτην ἐκζητήσω· τοῦ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου» Ψαλμός 26, 4.

Μη μένεις έξω από εκεί όπου σε περιμένει ο Χριστός. Η πίστη δεν είναι λόγος που μένει μόνο στα χείλη, ούτε συναίσθημα που φυλάγεται μακριά από την Εκκλησία. Όποιος λέγει ότι αγαπά τον Χριστό, αλλά αποστρέφεται τη σύναξη της Εκκλησίας, μοιάζει με άνθρωπο που μιλά για αγάπη, αλλά δεν πλησιάζει ποτέ εκεί όπου βρίσκεται το αγαπημένο του πρόσωπο.

Η Εκκλησία δεν είναι χώρος για όσους νομίζουν πως είναι καθαροί. Είναι το Σώμα του Χριστού, η κιβωτός της σωτηρίας, ο τόπος όπου ο άνθρωπος έρχεται πληγωμένος, κουρασμένος, νικημένος πολλές φορές από τα πάθη του, για να ζητήσει έλεος. Ο ίδιος ο Κύριος είπε· «οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες» Ματθαίος 9, 12. Δεν κάλεσε τους ανθρώπους επειδή ήταν άξιοι, αλλά για να γίνουν μέτοχοι της θεραπείας Του.

Γι’ αυτό είναι μεγάλη παγίδα να σκανδαλίζεται κανείς από τις αδυναμίες των εκκλησιαζομένων και να κάνει τις πληγές των άλλων δικαιολογία για τη δική του απομάκρυνση. Στον ναό δεν πηγαίνουμε για να μετρήσουμε ποιος είναι καλύτερος. Πηγαίνουμε για να σταθούμε ενώπιον του Θεού με φόβο, με συντριβή και με την ταπεινή ομολογία ότι χωρίς τον Χριστό δεν μπορούμε να θεραπευθούμε.

Ο πονηρός πολλές φορές δεν βγάζει τον άνθρωπο από την Εκκλησία με φανερή άρνηση. Τον κρατά έξω με έναν λογισμό αυτάρκειας. Του λέγει πως πιστεύει αρκετά, πως είναι καλύτερος από άλλους, πως δεν χρειάζεται Μυστήρια, εξομολόγηση, Θεία Λειτουργία, εκκλησιαστική ζωή. Και έτσι ο άνθρωπος ησυχάζει εξωτερικά, ενώ μέσα του στεγνώνει σιγά σιγά η δίψα για τον Θεό.

Όμως η αγάπη προς τον Χριστό δεν χωρίζεται από την Εκκλησία Του. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να ποθεί τον Νυμφίο και να περιφρονεί τον οίκο Του. Δεν μπορεί να ζητά ζωή εν Χριστώ και να μένει ξένος προς την ευχαριστιακή σύναξη, προς τη μετάνοια, προς την προσευχή, προς την πνευματική θεραπεία που προσφέρεται μέσα στην Εκκλησία με ταπείνωση και διάκριση.

Ας μη σταθούμε λοιπόν κριτές έξω από την πόρτα. Ας μπούμε ως ασθενείς που ζητούν ιατρό, ως αμαρτωλοί που ζητούν έλεος, ως παιδιά που επιστρέφουν στον Πατέρα. Διότι η πιο επικίνδυνη αρρώστια δεν είναι να ξέρεις πως είσαι πληγωμένος, αλλά να μένεις μακριά από τη θεραπεία πιστεύοντας πως είσαι υγιής.

Δεν πηγαίνουμε στην Εκκλησία επειδή είμαστε καθαροί, πηγαίνουμε επειδή ποθούμε να καθαρισθούμε.

«Ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς» Πράξεις 2, 42.

Κατά το πνεύμα των Αγίων Πατέρων, η Εκκλησία δεν νοείται ως ανθρώπινη οργάνωση ηθικώς τελείων ανθρώπων, αλλά ως τόπος μετανοίας, θεραπείας και σωτηρίας εν Χριστώ. Η πατερική γραμμή βλέπει τον άνθρωπο ως ασθενή από την αμαρτία και τον Χριστό ως Ιατρό των ψυχών και των σωμάτων. Η απόδοση αυτή δίνεται ως ασφαλές πατερικό νόημα, όχι ως αυτολεξεί παράθεση, ώστε να αποφευχθεί κάθε ψεύτικη ή ατεκμηρίωτη αναφορά.

Μη μένεις έξω.

Η Εκκλησία θεραπεύει.

Γύρισε στον Χριστό.

Μη φοβηθείς την επιστροφή.

Πόσες φορές μείναμε έξω από την Εκκλησία όχι επειδή δεν πιστεύαμε, αλλά επειδή κοιτούσαμε τις πληγές των άλλων και ξεχνούσαμε τη δική μας ανάγκη για θεραπεία; Ας μιλήσουμε με σεβασμό και ταπείνωση, όχι για να κρίνουμε, αλλά για να θυμηθούμε τον δρόμο της επιστροφής.

Αν ο λόγος αυτός άγγιξε μέσα σου κάτι αληθινό, κράτησέ τον σιωπηλά και κάνε σήμερα μία μικρή αρχή επιστροφής· μια προσευχή, έναν εκκλησιασμό, μια εξομολόγηση, ένα βήμα προς τον Χριστό.