«Ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται» (Κατά Ματθαίον 24,13). Η αντοχή δεν είναι απλώς ανθρώπινη ικανότητα, αλλά καρπός πνευματικού αγώνα, ο οποίος γεννάται μέσα από την ταπείνωση και την ελπίδα προς τον Θεό. Ο άνθρωπος που αγωνίζεται δεν μετρά τη δύναμή του στις ημέρες της άνεσης, αλλά στις ώρες που η ψυχή δοκιμάζεται και η καρδιά καλείται να μη λυγίσει. Διότι τότε αποκαλύπτεται η εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου και φανερώνεται αν στηρίζεται στον εαυτό του ή στη χάρη του Θεού.
Η απόγνωση δεν αποτελεί αλήθεια της υπάρξεως, αλλά πειρασμό που επιχειρεί να σκοτίσει τον νου και να απομακρύνει την καρδιά από την ελπίδα. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι η θλίψη γίνεται ωφέλιμη όταν οδηγεί τον άνθρωπο στη μετάνοια και στην επίκληση του θείου ελέους. Όταν ο νους δεν διαλύεται μέσα στη σύγχυση, αλλά στέκεται με προσευχή και διάκριση, τότε η δοκιμασία μεταβάλλεται σε παιδαγωγία και η θλίψη γίνεται σκάλα που οδηγεί στην πνευματική ωρίμανση.
Η ηρεμία στις δύσκολες στιγμές δεν είναι αδυναμία, αλλά έκφραση εμπιστοσύνης στην πρόνοια του Θεού. «Ὁ Θεὸς ἡμῶν καταφυγὴ καὶ δύναμις» (Ψαλμός 45,2). Η πειθαρχία του νου να μη σκορπίζεται μέσα στο χάος των λογισμών, αλλά να επιστρέφει στην προσευχή και στη μνήμη του Θεού, γεννά την αληθινή ανδρεία, η οποία δεν είναι θόρυβος, αλλά σιωπηλή σταθερότητα. Μέσα στη σιωπή αυτή διαμορφώνεται ο χαρακτήρας και καθαίρεται η καρδιά από την ταραχή.
Ο πόνος δεν είναι τιμωρία, αλλά συχνά επιτρέπεται ως













