Υπάρχουν φορές που άνθρωποι, οι οποίοι ίσως δεν είχαν τίποτε ουσιαστικό να τους ενώνει, πλησιάζουν ο ένας τον άλλον επειδή απέκτησαν έναν κοινό άνθρωπο να κατηγορούν, να σχολιάζουν ή να απορρίπτουν.
Μοιάζουν ενωμένοι. Όμως η έχθρα δεν γεννά κοινωνία· γεννά μια πρόσκαιρη συμμαχία παθών.
Ο Μέγας Βασίλειος το περιέγραψε με τρόπο συγκλονιστικά επίκαιρο: «Συνδεόμεθα μεταξύ μας οι ομόφρονες… επί όσον μισούμεν από κοινού τους εχθρούς». Και αμέσως αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι μια τέτοια ένωση: όταν πάψει να υπάρχει ο κοινός εχθρός, «βλέπομεν ο εις τον άλλον ως εχθρόν».
Μέγας Βασίλειος, Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, 30, 76–78.
Η Αγία Γραφή μάς δείχνει ότι αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Στις Πράξεις των Αποστόλων άνθρωποι ενώθηκαν εναντίον του Αποστόλου Παύλου και έκαναν «συστροφήν», φθάνοντας σε συνωμοσία εναντίον του. Λίγο νωρίτερα, στην περίπτωση του πρωτομάρτυρος Στεφάνου, βλέπουμε ανθρώπους να ξεσηκώνουν άλλους και να στήνουν «μάρτυρας ψευδεῖς».
Πράξεις 23,12–13· Πράξεις 6,11–13.
Αλλά εδώ βρίσκεται η μεγάλη πνευματική παγίδα: όταν αντιλαμβάνεσαι ότι άνθρωποι ενώνονται εναντίον σου, μην αφήσεις την καρδιά σου να σου ψιθυρίσει: «Κοίτα πόσο σημαντικός είμαι. Κοίτα πόση δύναμη έχω».
Ο χριστιανός δεν μετρά την αξία του από το πόσοι τον αγαπούν ούτε από το πόσοι τον πολεμούν. Μετρά τη ζωή του μπροστά στον Θεό.
Ο Απόστολος Παύλος, ακόμη και ενώπιον εκείνων που τον κατηγορούσαν, μπορούσε να πει ότι είχε πολιτευθεί ενώπιον του Θεού «πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ».
Αυτό είναι το ερώτημα που αξίζει να μας απασχολεί: όχι «τι λένε για μένα;», αλλά «είναι καθαρή η συνείδησή μου ενώπιον του Θεού;»
Κι αν υπάρχει συκοφαντία, ο Δαβίδ μάς διδάσκει πού να στραφούμε:
«Λύτρωσαί με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου».
Δεν λέει: «Κύριε, κάνε να εκδικηθώ». Ζητά λύτρωση, για να μπορέσει να παραμείνει πιστός στις εντολές του Θεού.
Και εκεί ακριβώς αρχίζει ο δυσκολότερος δρόμος του Ευαγγελίου.
«Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς».
Ο Χριστός δεν μας ζήτησε να εγκρίνουμε το ψέμα ούτε να ονομάσουμε το κακό καλό. Μας ζήτησε κάτι πολύ δυσκολότερο: να μη γίνει το κακό του άλλου δηλητήριο μέσα στη δική μας ψυχή.
Ο Όσιος Εφραίμ ο Σύρος θεωρεί γνώρισμα αληθινής ταπεινώσεως το να μη σπεύδει ο άνθρωπος να κατηγορήσει τον άλλον. Η απάντηση στην κακολογία δεν είναι μια δεύτερη κακολογία· είναι η προσευχή, η εγκράτεια της γλώσσας και η φύλαξη της καρδιάς.
Γι’ αυτό, αν κάποιοι ενώθηκαν εξαιτίας της αντιπάθειάς τους προς εσένα, μην υπερηφανευθείς και μην τους μισήσεις.
Εσύ φύλαξε την ειρήνη σου, εξέτασε πρώτα τη δική σου συνείδηση, διόρθωσε ό,τι πράγματι χρειάζεται διόρθωση και, όπου υπάρχει αδικία, μην επιτρέψεις στην αδικία να σε μεταμορφώσει σε εκείνον που σε αδίκησε.
Γιατί η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να αποδείξεις ότι οι άλλοι είχαν άδικο.
Είναι να περάσεις μέσα από τη συκοφαντία χωρίς να γίνεις συκοφάντης, μέσα από την έχθρα χωρίς να μάθεις να μισείς και μέσα από την αδικία χωρίς να χάσεις τον Χριστό από την καρδιά σου.
Και τότε δεν θα έχει σημασία πόσοι ενώθηκαν εναντίον σου.
Θα έχει σημασία ότι εσύ παρέμεινες ενωμένος με Εκείνον.
«Πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν… καὶ ἔσεσθε υἱοὶ Ὑψίστου».
