Το τετέλεσται του Σταυρού και το μυστήριο της σωτηρίας

«Ὅτε οὖν ἔλαβεν τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα.» (Ιωάννης 19,30)

Στις ιερές και φοβερές εκείνες στιγμές του Σταυρού, όταν ο Κύριος πλησίαζε στο τέλος της επίγειας οικονομίας Του, ακούστηκε ο λόγος που διαπερνά τους αιώνες και συγκλονίζει την καρδιά της Εκκλησίας. Ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού, αναφώνησε «Τετέλεσται». Δεν ήταν λόγος απελπισίας ούτε κραυγή ανθρώπινης ήττας. Ήταν η φανέρωση ότι το έργο της θείας οικονομίας έφθασε στην τελείωσή του. Ο Κύριος ολοκλήρωσε την αποστολή που Του ανέθεσε ο Πατέρας για τη σωτηρία του κόσμου.

Ο ίδιος ο Χριστός είχε προαναγγείλει αυτό το έργο όταν προσευχόταν προς τον Πατέρα λέγοντας «Ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς· τὸ ἔργον ἐτελείωσα ὃ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω.» (Ιωάννης 17,4). Η ενανθρώπηση, η διδασκαλία, τα θαύματα, το πάθος και ο Σταυρός δεν ήταν τυχαία γεγονότα αλλά μέρος της θείας οικονομίας για τη λύτρωση του ανθρώπου. Όταν λοιπόν ο Κύριος είπε «τετέλεσται», φανέρωσε ότι το σχέδιο της σωτηρίας είχε φθάσει στο αποκορύφωμά του.

Οι Άγιοι Πατέρες βλέπουν σε αυτόν τον λόγο το τέλος της παλαιάς οικονομίας και την αρχή της νέας χάριτος. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι με τον Σταυρό καταλύθηκαν οι σκιές του νόμου και φανερώθηκε η αλήθεια της χάριτος. Όσα προεικόνιζαν οι θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης βρήκαν την πληρότητά τους στο πρόσωπο του Χριστού. Ο ίδιος έγινε ο αληθινός Αμνός του Θεού, «ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου» (Ιωάννης 1,29).

Στην Παλαιά Διαθήκη οι θυσίες επαναλαμβάνονταν αδιάκοπα, διότι δεν μπορούσαν να αφαιρέσουν την αμαρτία. Ήταν προτύπωση και προετοιμασία. Ο απόστολος Παύλος γράφει ότι «ἀδύνατον αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας» (Εβραίους 10,4). Όταν όμως ο Χριστός προσέφερε τον εαυτό Του επάνω στον Σταυρό, προσέφερε την τέλεια και μοναδική θυσία για τη σωτηρία του κόσμου. Γι’ αυτό η Εκκλησία ομολογεί ότι ο Σταυρός είναι το κέντρο της θείας οικονομίας και το θεμέλιο της σωτηρίας.

Οι Πατέρες δεν βλέπουν το «τετέλεσται» ως απλή νομική εξόφληση ενός χρέους, αλλά ως την ολοκλήρωση του μυστηρίου της θεώσεως του ανθρώπου. Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας γράφει ότι ο Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος «ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν». Με τον Σταυρό και την Ανάσταση ο Χριστός κατήργησε τη δύναμη του θανάτου και άνοιξε ξανά την οδό προς την κοινωνία με τον Θεό.

Γι’ αυτό και η Ανάσταση αποτελεί τη σφραγίδα του έργου του Σταυρού. Ο απόστολος Παύλος διακηρύσσει «Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων» (Α΄ Κορινθίους 15,20). Ο κενός τάφος είναι η μαρτυρία ότι ο θάνατος νικήθηκε και ότι η σωτηρία δεν είναι απλώς υπόσχεση αλλά πραγματικότητα που βιώνεται μέσα στην Εκκλησία.

Η σωτηρία όμως δεν είναι κάτι που επιβάλλεται στον άνθρωπο χωρίς τη συνεργία του. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διδάσκει ότι ο άνθρωπος καλείται να απαντήσει στη χάρη του Θεού με μετάνοια, πίστη και ζωή εν Χριστώ. Ο ίδιος ο Κύριος είπε «ὁ θέλων ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ» (Μάρκος 8,34). Η σωτηρία προσφέρεται ως δώρο, αλλά βιώνεται μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, στα μυστήρια, στη μετάνοια και στην αγάπη.

Έτσι το «τετέλεσται» δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος παύει να αγωνίζεται, αλλά ότι ο δρόμος προς τον Θεό άνοιξε οριστικά. Ο Χριστός νίκησε τον θάνατο και χάρισε τη δυνατότητα της νέας ζωής. Μέσα στο βάπτισμα ο άνθρωπος ενώνεται με τον θάνατο και την ανάσταση του Χριστού, σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου «συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον» (Ρωμαίους 6,4).

Γι’ αυτό η Εκκλησία δεν ακούει τον λόγο «τετέλεσται» ως τέλος, αλλά ως αρχή μιας νέας ζωής. Από τον Σταυρό γεννήθηκε η Εκκλησία και άνοιξε η οδός προς τη Βασιλεία του Θεού. Ο άνθρωπος που πιστεύει στον Χριστό καλείται να ζήσει μέσα στο φως της Αναστάσεως και να πορευθεί προς τη θέωση.

Όταν λοιπόν η καρδιά του πιστού συλλογίζεται τον λόγο αυτόν του Κυρίου, γεμίζει με ευγνωμοσύνη και ελπίδα. Διότι ο Σταυρός φανερώνει την άπειρη αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο. Όπως λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος «οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν» (Ιωάννης 3,16).

Το «τετέλεσται» του Χριστού είναι η νίκη της αγάπης επάνω στην αμαρτία, της ζωής επάνω στον θάνατο και του φωτός επάνω στο σκοτάδι. Και όποιος μένει ενωμένος με τον Χριστό μέσα στην Εκκλησία, με πίστη, μετάνοια και αγάπη, γίνεται μέτοχος αυτής της νίκης και της αιώνιας ζωής.

Να ο Σταυρός, το μέγα μυστήριο της σωτηρίας, όπου ολοκληρώθηκε το έργο της θείας οικονομίας και άνοιξε για τον άνθρωπο η οδός προς τη Βασιλεία του Θεού.

Ο λόγος του Σταυρού που φανερώνει την αγάπη του Θεού και καλεί τον άνθρωπο να εισέλθει στη ζωή της χάριτος.

Ο Σταυρός του Χριστού, πηγή ζωής και ελπίδας για όλον τον κόσμο.

Να ο Σταυρός, το μέγα μυστήριο της σωτηρίας, όπου ολοκληρώθηκε το έργο της θείας οικονομίας και άνοιξε για τον άνθρωπο η οδός προς τη Βασιλεία του Θεού.

«Σταυρόν σου προσκυνούμεν Δέσποτα καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν.»