Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017

Ο Γεωργάκης Ολύμπιος και η Εποποιία της Μονής Σέκου (Μέρος Α′)


7865
Ο Γεωργάκης Ολύμπιος υπήρξε ένας από τους λαμπρότερους Αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου του 1772 στο Βλαχολίβαδο (σημερινό Λιβάδι) του Ολύμπου. Ήταν γόνος της μεγάλης αρματολίτικης οικογένειας των Λαζαίων. Πατέρας του ήταν ο Νικόλαος και μητέρα του η Νικολέτα. Όταν η τελευταία πέθανε λίγα χρόνια μετά τη γέννησή του, η γιαγιά του, Αγνή, ανέλαβε να τον αναθρέψει.
Η μόρφωση που απέκτησε ήταν υψηλή, διότι μαθήτευσε δίπλα σε φημισμένους λόγιους της εποχής, όπως ο Ιωάννης Δημητριάδης-Πέζαρος και ο μοναχός Ιωνάς Σπαρμιώτης. Όταν τελείωσε το σχολείο και μέχρι το 1798, εκπαιδεύτηκε στο στρατόπεδο του γενάρχη των Λαζαίων, Έξαρχου Λάζου, και γρήγορα αναδείχθηκε σεπρωτοπαλίκαρό του και άριστο πολεμιστή.
Η Δράση του στα Βαλκάνια
Το 1798 και σε ηλικία 26 ετών κληρονόμησε το αρματολίκι του Ολύμπου, γεγονός από το οποίο πήρε το επίθετότου, Ολύμπιος. Την επόμενη χρονιά (1799) περιήλθε σε προστριβές με τον Αλή πασά και κατέφυγε ως επικεφαλής σώματος αρματολών στη Σερβία, όπου αργότερα θα πολεμήσει με τον Καραγεώργη εναντίον του Τοπάλ πασά. Το 1802, ο Ολύμπιος μαζί με τον Βέλκο Πέτροβιτς και τον Καραγεώργη ίδρυσαν λόχο ενόπλων.
Το 1803 η δράση του μεταφέρεται στο Βουκουρέστι, όπου σε συνεννόηση με τον Έλληνα ηγεμόνα της Βλαχίας, Κωνσταντίνο Υψηλάντη, δημιουργεί αξιόμαχο στρατιωτικό σώμα αποτελούμενο κυρίως από Έλληνες. Με το σώμα αυτό, το 1805, συνέπραξε με τον Ρώσο Αρχιστράτηγο Μιχαήλ Κουτούζωφ. Πήρε μέρος στον Ρωσο-τουρκικό πόλεμο σαν Λοχαγός και για τις επιτυχίες και τα ανδραγαθήματά του (Μάχη της Οστράβας), προβιβάστηκε το 1806 σε Συνταγματάρχη του ρωσικού στρατού.
Το 1807 επανέρχεται στην Ελλάδα για να κηρύξει την Επανάσταση από τον Όλυμπο, ενέργεια η οποία τελικώς ματαιώνεται και επιστρέφει ξανά στη Βλαχία. Ύστερα από την αντικατάσταση του Κωνσταντίνου Υψηλάντη και του Έλληνα ηγεμόνα της Μολδαβίας, Αλέξανδρου Μουρούζη, καταφεύγει στη Σερβία. Μετά το θάνατο τουΒέλκο Πέτροβιτς στη μάχη του Νεγκοτίν (1813), παντρεύεται τη χήρα του, Στάνα (μαζί της θα αποκτήσει τρία παιδιά, τον Αλέξανδρο, τον Μιλάνο (Μίλαν) και την Ευφροσύνη).
Ο Ολύμπιος, στη συνέχεια, περνά στην Αυστρία. Η φήμη του είχε φτάσει ως τα ανάκτορα της Μόσχας. Έτσι, ο Τσάρος της Ρωσίας Αλέξανδρος ο Α′, μαζί με τον Ιωάννη Καποδίστρια συμπεριέλαβαν τον Ολύμπιο στην αντιπροσωπεία του Συνεδρίου της Βιέννης, το 1815. Εκεί παρακολουθεί τις εργασίες του Συνεδρίου και γνωρίζεται προσωπικά με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.
Στη συνέχεια, επέστρεψε πάλι στη Μολδοβλαχία και έγινε αρχηγός της σωματοφυλακής του ηγεμόνα της Βλαχίας Ιωάννη Καρατζά και (πιθανότατα) το 1817 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Λέγεται πως ο Ολύμπιος ήταν αυτός που μύησε τον Καραγεώργη και τον Θεόδωρο Βλαδιμηρέσκου σε αυτήν. Όταν ο Καρατζάς έπεσε στη δυσμένεια του Σουλτάνου και διέφυγε στην Ευρώπη, έγινε αρχηγός των στρατιωτικών Βλαχικών δυνάμεων επί ηγεμονίας του Αλέξανδρου Ν. Σούτσου.
Ο Ολύμπιος έχοντας μόρφωση, καθώς και υψηλές πνευματικές ικανότητες, συχνά δίνει ομιλίες εθνικοαπελευθερωτικού περιεχομένου. Μία μνημειώδης ρήση από την ομιλία του στην Ακαδημία του Ιασίου, της οποίας ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου, είναι η ακόλουθη: «Ο αγωνιστής την ελευθερία ή την κερδίζει μαχόμενος ή την καθαγιάζει πεθαίνοντας».
Πριν την κήρυξη της Επανάστασης, το 1820, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης τον διόρισε Αρχιστράτηγο των Επαναστατικών δυνάμεων της Μολδοβλαχίας και ο Ολύμπιος ορκίσθηκε πως«…Τώρα δεν μένει άλλο να σας ειπώ παρά να σας διαβεβαιώσω και εγγράφως την γνώμη μου, ότι οπόταν κριθή αρμόδιος ο καιρός να μας δοθή η αποφασιστική σας προσταγή, υπόσχομαι να την εξακολουθήσω με την υστερινή ρανίδα του αίματος μου, χωρίς ποτέ να με δειλιάση καμιά ανθρώπινος περίστασις».
Η Κήρυξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία

Στις 22 Φεβρουάριου του 1821, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης περνά τον ποταμό Προύθο, ενέργεια η οποία σηματοδοτεί την κήρυξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία. Τα γεγονότα που ακολούθησαν τους πρώτους μήνες της Επανάστασης (μάχες, προδοσίες, λάθη κτλ) αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης. Προς χάρινοικονομίας, στο παρόν άρθρο (και στη συνέχειά του στο Β′ μέρος) θα αναφερθούμε αποκλειστικά στην καταλυτική συμβολή του Ολύμπιου στις μάχες του Δραγατσανίου και της Μονής Σέκου.
877
Η θυσία του Ιερού Λόχου στο Δραγατσάνι. Πίνακας του Peter von Hess (Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα).
Στη μοιραία, λοιπόν, μάχη του Δραγατσανίου (7 Ιουνίου 1821) ο ρόλος του Ολύμπιου θα αποδειχθεί κομβικός. Εξαιτίας κυρίως της επιπολαιότητας του Βασίλειου Καραβία (ή Καραβιά), καθώς και της ελλιπούς προετοιμασίας πριν από τη μάχη, κατά τη διάρκεια αυτής, ο Ιερός Λόχος αποτελούμενος από 373 άνδρες (οπλίτες και αξιωματικούς) με διοικητή τον Νικόλαο Υψηλάντη, κυκλώνεται από υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις. Οι απειροπόλεμοι νέοι που τον αποτελούν, μαχόμενοι ηρωικά, αποδεκατίζονται. Άμεσα ο Ολύμπιος σπεύδει σε βοήθεια. Ατρόμητος ορμά στη μάχη (με 60 ως 100 ιππείς) και χτυπά αλύπητα τον εχθρό. Προχωρά με το πληγωμένο άλογό του στο σημείο όπου είχε πέσει ο σημαιοφόρος του Ιερού Λόχου και διασώζει τη σημαία. Μετά την επέμβαση του Ολύμπιου, οι τουρκικές δυνάμεις, οι οποίες είχαν σοβαρές απώλειες, εγκαταλείπουν το πεδίο της μάχης. Παρόλα αυτά, οι απώλειες για τους Ιερολοχίτες υπήρξαν δυσβάστακτες, καθώς στο Δραγατσάνι βρίσκουν ηρωικό θάνατο 180 οπλίτες, 4 αξιωματικοί (Δρακούλης, Σούτσος, Κρόκιας, Ιωαννίτης), 25 υπαξιωματικοί, ο σημαιοφόρος Ξενοφών και ο Ελβετός φιλέλληνας Μπουνρτιέ. Επίσης, 37 τραυματίες μαχητές, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν Ιερολοχίτες, αιχμαλωτίσθηκαν από τους Τούρκους και σιδηροδέσμιοι στάλθηκαν στο Βουκουρέστι και από εκεί στην Κωνσταντινούπολη, όπου και αποκεφαλίσθηκαν. Παρόλα αυτά, ο Ολύμπιος με υψηλό αίσθημα αυτοθυσίας κατόρθωσε να διασώσει 100 περίπου Ιερολοχίτες, τη σημαία τους, καθώς και δύο κανόνια. Κατά την επέμβασή του αυτή, έχασε από το τμήμα του 11 άνδρες και τοάλογό του, ενώ και ο ίδιος τραυματίστηκε. «Κάθε τι που μπορούσε να προσφέρει η ανδρεία και ο ενθουσιασμός, το επετέλεσεν την ημέραν εκείνην, ο θρυλικός Γεωργάκης Ολύμπιος», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Α. Brofferio.
Έχοντας χάσει πλέον κάθε ελπίδα για τη συνέχιση της Επανάστασης, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης περνά στις 15 Ιουνίου του 1821 στην Αυστρία με το ψευδώνυμο Δημήτριος Παλαιογενείδης. Η σκηνή του αποχωρισμού μεταξύ του Υψηλάντη και του Ολύμπιου υπήρξε συγκινητική. Οι δύο άνδρες αγκαλιάστηκαν και δακρυσμένοι αντάλλαξαν την ευχή για καλή αντάμωση στην ελεύθερη πατρίδα. Δυστυχώς, η Επανάσταση στη Μολδοβλαχία είχε ουσιαστικά σβήσει. Ο Ολύμπιος γνωρίζει την απελπιστική κατάσταση και ετοιμάζεται να γράψει ακόμα μια χρυσή σελίδα στην Ιστορία του Έθνους.
Η συνέχεια στο μέρος Β′
Πηγές
Ιωάννης Κ. Βασδραβέλλης, Οι Μακεδόνες κατά την Επανάστασιν του 1821, Εκδ. Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1967
Νίκος Γιαννόπουλος, 1821 Οι Μεγάλες Μάχες του Έθνους, Εκδ. Λόγχη, σειρά Patria, 2011

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.