Το εξομολογητάρι του γέροντα Νεοφύτου.

«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον· καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει». Ψαλμός 50.

«Χαρά γίνεται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι». Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η μετάνοια είναι φάρμακο που καθαρίζει την ψυχή και την επαναφέρει στην κοινωνία με τον Θεό.

Στην πλαγιά ενός ήσυχου βουνού υπήρχε ένα μικρό μοναστήρι, απλό και ταπεινό. Τα πέτρινα κελιά του είχαν ποτιστεί από προσευχές πολλών ετών και η σιωπή του τόπου έμοιαζε να φυλά ένα μυστικό. Εκεί ζούσε ένας γέροντας ιερομόναχος, ο πατήρ Νεόφυτος. Η ζωή του ήταν αφιερωμένη στην προσευχή, στη νηστεία και στη διακονία των ανθρώπων που ζητούσαν παρηγοριά.

Όσοι έφθαναν στο μοναστήρι έλεγαν ότι ο γέροντας είχε πνευματική διάκριση. Δεν άκουγε μόνο τα λόγια των ανθρώπων αλλά καταλάβαινε τον πόνο της καρδιάς τους. Δεν ήταν ανθρώπινη ικανότητα αλλά καρπός πολλών ετών μετάνοιας και ταπεινώσεως.

Το εξομολογητάρι του ήταν πάντοτε γεμάτο, ιδιαίτερα κατά τις άγιες ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τότε οι άνθρωποι αναζητούσαν το μυστήριο της μετανοίας για να καθαρίσουν την καρδιά τους πριν πλησιάσουν στο Άγιο Ποτήριο.

Μια χρονιά, λίγες ημέρες πριν από το Πάσχα, ανέβηκε στο μοναστήρι ένας άνθρωπος που λεγόταν Θεολόγης. Ήταν λαϊκός άνθρωπος, εργατικός και σεβαστός στον τόπο του. Εκείνη όμως την ημέρα το πρόσωπό του είχε σκιά. Η ματιά του έδειχνε άνθρωπο κουρασμένο από εσωτερικό αγώνα.

Περίμενε υπομονετικά τη σειρά του και όταν μπήκε στο κελί του γέροντα γονάτισε σιωπηλά.

Το μικρό δωμάτιο μύριζε λιβάνι και κερί. Μπροστά στην εικόνα του Χριστού έκαιγε ένα μικρό καντήλι.

Ο πατήρ Νεόφυτος τον κοίταξε με πραότητα και έμεινε για λίγο σιωπηλός. Έπειτα μίλησε.

Παιδί μου, μίλησε. Εδώ είμαστε μόνο εγώ, εσύ και ο Χριστός που σε περιμένει.

Ο Θεολόγης σήκωσε τα μάτια του.

Πάτερ έρχομαι κάθε χρόνο τέτοια εποχή για εξομολόγηση. Λέω τα ίδια πράγματα, μετανοώ για τα ίδια σφάλματα και πάλι πέφτω στα ίδια. Νιώθω πως η εξομολόγηση έγινε μια συνήθεια. Μια λίστα από αμαρτήματα που τα λέω για να τελειώσω το χρέος μου πριν από τη Θεία Κοινωνία. Και όμως μέσα μου δεν αλλάζει τίποτα.

Ο γέροντας άκουσε χωρίς να τον διακόψει.

Έπειτα άναψε ένα μικρό κερί από μελισσοκέρι και το τοποθέτησε μπροστά τους.

Κοίταξε τη φλόγα, είπε ήσυχα.

Ο Θεολόγης κοίταξε.

Τι βλέπεις;

Μια μικρή φλόγα.

Και τι κάνει αυτή η φλόγα;

Καίει και φωτίζει.

Ο γέροντας χαμογέλασε με πραότητα.

Κοίταξε καλύτερα. Βλέπεις πόσο μικρή είναι. Αν την αφήσεις έξω στον άνεμο θα σβήσει. Όμως εδώ μέσα, προστατευμένη, δίνει φως και ζεστασιά.

Έπειτα είπε.

Αυτή η φλόγα είναι η ψυχή του ανθρώπου. Θέλει να καίει για τον Θεό αλλά είναι αδύναμη. Όταν όμως προστατευθεί μέσα στην προσευχή και στην ταπείνωση τότε φωτίζει.

Η εξομολόγηση παιδί μου δεν είναι ένας κατάλογος λαθών. Είναι μυστήριο θεραπείας.

Ο άγιος Βασίλειος ο Μέγας διδάσκει ότι η εξομολόγηση είναι φανέρωση της πληγής ώστε να δεχθεί ο άνθρωπος την θεραπεία της χάριτος. Όπως ο ασθενής φανερώνει την ασθένειά του στον ιατρό έτσι και ο άνθρωπος φανερώνει την αμαρτία στον πνευματικό για να λάβει ίαση.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει ότι η μετάνοια είναι λουτρό καθαρισμού της ψυχής και δεύτερο βάπτισμα.

Ο γέροντας τότε πήρε από μια γωνιά ένα μικρό κομμάτι σκουριασμένο σίδερο.

Κοίταξε αυτό το σίδερο.

Ήταν γεμάτο σκουριά.

Αν το σκουπίσω με ένα πανί θα φύγει λίγη σκόνη. Αύριο όμως θα σκουριάσει ξανά γιατί μέσα του παραμένει το ίδιο.

Έτσι γίνεται πολλές φορές και με την επιφανειακή εξομολόγηση. Καθαρίζουμε λίγο την επιφάνεια αλλά η καρδιά μένει αμετάβλητη.

Η αληθινή μετάνοια μοιάζει με το σίδερο που μπαίνει στη φωτιά. Εκεί πυρώνεται και μαλακώνει ώστε ο τεχνίτης να μπορέσει να το πλάσει.

Η φωτιά αυτή είναι η χάρη του Θεού μέσα στο μυστήριο της ιεράς εξομολογήσεως.

Ο άνθρωπος φέρνει την ταπείνωσή του και ο Θεός χαρίζει την μεταμόρφωση.

Ο Θεολόγης ένιωσε τα μάτια του να γεμίζουν δάκρυα.

Πώς γίνεται αυτό πάτερ;

Ο πατήρ Νεόφυτος απάντησε.

Στάσου μπροστά στην εικόνα του Χριστού και μίλησέ Του όπως μιλά ένας άνθρωπος σε φίλο που τον αγαπά. Μην απαριθμήσεις μόνο πράξεις. Άνοιξε την καρδιά σου. Πες Του την αδυναμία σου, τον φόβο σου, την κούρασή σου από τον αγώνα.

Και έπειτα σιώπησε.

Η σιωπή μπροστά στον Θεό είναι προσευχή βαθιά. Εκεί μιλά η χάρη του Αγίου Πνεύματος μέσα στην καρδιά.

Ο Θεολόγης γονάτισε μπροστά στο εικονοστάσι. Δεν απαριθμούσε πλέον αμαρτίες όπως άλλοτε. Στεκόταν απλώς μπροστά στον Χριστό με όλη την φτώχεια της ψυχής του.

Ο χρόνος πέρασε χωρίς να το καταλάβει.

Όταν σηκώθηκε ο πατήρ Νεόφυτος έβαλε το πετραχήλι επάνω στο κεφάλι του και διάβασε την ευχή της συγχωρήσεως.

Εκείνη τη στιγμή ο Θεολόγης ένιωσε μια βαθιά ειρήνη. Όχι απλώς επειδή συγχωρήθηκαν οι αμαρτίες του αλλά γιατί ένιωσε ότι δεν ήταν πλέον μόνος στον αγώνα του.

Καθώς κατέβαινε από το μοναστήρι ο ήλιος της Σαρακοστής μόλις ανέτελλε πίσω από το βουνό.

Και η καρδιά του καταλάβαινε πλέον ότι η εξομολόγηση δεν είναι τυπική πράξη αλλά δρόμος επιστροφής στην αγάπη του Θεού. Όπως γράφει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, μεγαλύτερη από κάθε αρετή είναι η μετάνοια που γεννά ταπείνωση και οδηγεί τον άνθρωπο στην ζωή του Θεού.

Έτσι εκείνη την χρονιά το Πάσχα δεν θα τον έβρισκε απλώς νηστεμένο στο σώμα αλλά ανακαινισμένο στην καρδιά. Γιατί στο ταπεινό εξομολογητάρι του γέροντα Νεοφύτου είχε μάθει ότι η μετάνοια είναι η πόρτα της αναστάσεως της ψυχής.