Η Ιερά Μονή Φανερωμένης Σαλαμίνας είναι ένα ιστορικό μοναστήρι που βρίσκεται στα βορειοδυτικά παράλια της νήσου Σαλαμίνας στην οποία υπήρχε ένας πολύ παλιός και ημιερειπωμένος χριστιανικός ναός στον οποίο και βρέθηκε εικόνα της Θεοτόκου από τον Λάμπρο Καννέλο, που έκτισε και μόνασε στο μοναστήρι για να αγιοποιηθεί από την ορθόδοξη εκκλησία με το όνομα Όσιος Λαυρέντιος.
Ιδρυτής της Μονής είναι ο Λάμπρος Καννέλος, ένας ευσεβής χριστιανός και
κάτοικος των Μεγάρων. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση είδε στον
ύπνο του τρεις φορές την Παναγία που τον πρόσταξε να πάει στη Σαλαμίνα,
στα ερείπια του ναού, ρίχνοντας το πανωφόρι του στη θάλασσα για να
περάσει απέναντι. Εκείνος το έπραξε, Στις 17 Μαΐου του 1640 πήγε στο
σημείο και με την βοήθεια των κατοίκων έσκαψε και βρήκε την εικόνα της
Παναγίας Φανερωμένης. Κατά το έτος 1682 αναστήλωσε τον ναό και ίδρυσε
στο σημείο μοναστήρι. Ο ίδιος έγινε μοναχός μαζί και η γυναίκα του,
μετονομάστηκε σε Λαυρέντιος και αποσύρθηκε στο ασκητήριο του προφήτη
Ηλία, νοτιοανατολικά της μονής, εκκλησάκι που σωζόταν ακέραιο ως το 1944
όπου καταστράφηκε από τους Γερμανούς.
Το καθολικό της Μονής Φανερωμένης στη συνέχεια διακοσμήθηκε με αγιογραφίες μεταβυζαντινής τέχνης που σώζονται και χρονολογούνται το έτος 1735 με αγιογράφο, εξ Άργους, Γεώργιο Μάρκου και των μαθητών του. Η αγιογραφία της Ιεράς Μονής Φανερωμένης περιλαμβάνει περίπου 3.530 μορφές και παραστάσεις. Στην μονή διασώζεται σημαντικός αριθμός παλαιών εγγράφων και ιστορικών κειμηλίων.
Στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, η Μονή Φανερωμένης Σαλαμίνας αποτελούσε καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού της Αθήνας, των Μεγάρων και των γύρω περιοχών, καθώς των Αγωνιστών αφού υπήρξε εκείνη την περίοδο νοσοκομείο. Ο ηγούμενός της, Γρηγόριος υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Στο μοναστήρι φιλοξενήθηκαν και συνεδρίαζαν αγωνιστές που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις της Αττικής, της Αθήνας και του Φαλήρου όπως οι Μακρυγιάννης, Τζαβέλας, Κριεζώτης, Δ. Υψηλάντης, Μαυροβουνιώτης, Καραϊσκάκης και άλλοι. Ο Κιουταχής προσπάθησε επανειλημμένως να καταλάβει τη Μονή χωρίς να το επιτύχει. Στον αύλιο χώρο της Μονής υπάρχει ο τάφος του οπλαρχηγού Γιάννη Γκούρα. Επίσης φιλοξενήθηκε η βιβλιοθήκη και το τυπογραφείο των Αθηνών.
Αξιόλογη ήταν η εθνική δράση της Μονής στα χρόνια της
Στη Μονή επίσης βρήκαν καταφύγιο ηλικιωμένοι , γυναίκες και παιδιά. Εκεί φυλάσσονταν λάφυρα και πραγματοποιούνταν συναντήσεις οπλαρχηγών. Εκεί μεταφέρονταν πληγωμένοι αγωνιστές για περίθαλψη και θεραπεία. Χαρακτηριστικοί είναι οι παρακάτω στίχοι που εκφράζουν την επιθυμία του Γεωργίου Καραϊσκάκη να μεταφερθεί στη Φανερωμένη για να βρει περίθαλψη και θεραπεία:
«Εγώ κι αν ελαβώθηκα, συντρόφοι, μη λυπάστε,
πάω ταχύ στην Κούλουρη, μεσ’ στη Φανερωμένη,
πούν’ οι βασιλικοί γιατροί να γιάνουν την πληγή μου,
και να κρεμάσω τ’ άρματα επάνω στ’ Άγιο Βήμα,
κι ως τα διαβάσει ο λειτουργός θε να τα βάλω νάρθω.»
Πρέπει να τονισθεί το γεγονός της ασφάλειας της Μονής κάθως ποτέ δεν κυριεύτηκε απ’ τους Τούρκους . Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια που βάζει στο στόμα του Κιουταχή η δημοτική μας ποίηση :
« Χωριά και κάμποι και βουνά κι όλα τα μοναστήρια εδιάβηκα ,
τα πάτησα και τάκαμα όλα στάχτη,
μα η Παναγιά της Κούλουρης, το Μέγα Μοναστήρι ,
οπούχει εξήντα σήμαντρα κι είκοσι τρεις καμπάνες ,
με δεσποτάδες , ιερείς , με ψάλτες ενενήντα ,
στέκεται και με πολεμά , δεν μ’ αφήνει να την πάρω.
Δεκάξι φόρμους έκανα κι εικοσιεννιά γιουρούσια
μα η φωτιά της μ’ έκαψε , φεύγω και την αφήνω.»
Στείλε στο Μοναστήρι όσα άρπαξες
Την δεκάτη πέμπτη Αυγούστου την εορτή της κοιμήσεως της Θεοτόκου εόρταζε και εορτάζει και σήμερον η Ιερά Μονή της Φανερωμένης Σαλαμίνος. Έτρεχαν σ' αυτή την
πανήγυρι πλήθη ανθρώπων από τα Μέγαρα, την Αθήνα, τον Πειραιά και από πλείστα άλλα μέρη. Τότε που ζούσε ο Άγιος, πήγε στην πανήγυρι ένας Επίσκοπος από την Αθήνα,
Ιάκωβος ονόματι. Αυτός ήταν ο δυστυχής φιλάργυρος και άρπαξε τα κεριά, τα αφιερώματα και τα χρήματα και έβρισε σκαιότατα τον Πατέρα Λαυρέντιο. Κατόπιν έφυγε με τα
πράγματα, που άρπαξε και πήγε σε κάποιο σπίτι της νήσου. Την ερχομένη όμως νύχτα βλέπει στον ύπνο του την Παναγία. Τον πάτησε στο λαιμό και του είπε, φοβερίζοντας τον:
- Στείλε αμέσως στο Μοναστήρι όσα άρπαξες άδικα. Ο Επίσκοπος ξύπνησε κατατρομαγμένος, και μόλις ξημέρωσε έστειλε γρήγορα στη Μονή όσα πήρε την προηγουμένη, για
να συγχωρεθεί.
Το καθολικό της Μονής Φανερωμένης στη συνέχεια διακοσμήθηκε με αγιογραφίες μεταβυζαντινής τέχνης που σώζονται και χρονολογούνται το έτος 1735 με αγιογράφο, εξ Άργους, Γεώργιο Μάρκου και των μαθητών του. Η αγιογραφία της Ιεράς Μονής Φανερωμένης περιλαμβάνει περίπου 3.530 μορφές και παραστάσεις. Στην μονή διασώζεται σημαντικός αριθμός παλαιών εγγράφων και ιστορικών κειμηλίων.
Στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, η Μονή Φανερωμένης Σαλαμίνας αποτελούσε καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού της Αθήνας, των Μεγάρων και των γύρω περιοχών, καθώς των Αγωνιστών αφού υπήρξε εκείνη την περίοδο νοσοκομείο. Ο ηγούμενός της, Γρηγόριος υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Στο μοναστήρι φιλοξενήθηκαν και συνεδρίαζαν αγωνιστές που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις της Αττικής, της Αθήνας και του Φαλήρου όπως οι Μακρυγιάννης, Τζαβέλας, Κριεζώτης, Δ. Υψηλάντης, Μαυροβουνιώτης, Καραϊσκάκης και άλλοι. Ο Κιουταχής προσπάθησε επανειλημμένως να καταλάβει τη Μονή χωρίς να το επιτύχει. Στον αύλιο χώρο της Μονής υπάρχει ο τάφος του οπλαρχηγού Γιάννη Γκούρα. Επίσης φιλοξενήθηκε η βιβλιοθήκη και το τυπογραφείο των Αθηνών.
Αξιόλογη ήταν η εθνική δράση της Μονής στα χρόνια της
Στη Μονή επίσης βρήκαν καταφύγιο ηλικιωμένοι , γυναίκες και παιδιά. Εκεί φυλάσσονταν λάφυρα και πραγματοποιούνταν συναντήσεις οπλαρχηγών. Εκεί μεταφέρονταν πληγωμένοι αγωνιστές για περίθαλψη και θεραπεία. Χαρακτηριστικοί είναι οι παρακάτω στίχοι που εκφράζουν την επιθυμία του Γεωργίου Καραϊσκάκη να μεταφερθεί στη Φανερωμένη για να βρει περίθαλψη και θεραπεία:
«Εγώ κι αν ελαβώθηκα, συντρόφοι, μη λυπάστε,
πάω ταχύ στην Κούλουρη, μεσ’ στη Φανερωμένη,
πούν’ οι βασιλικοί γιατροί να γιάνουν την πληγή μου,
και να κρεμάσω τ’ άρματα επάνω στ’ Άγιο Βήμα,
κι ως τα διαβάσει ο λειτουργός θε να τα βάλω νάρθω.»
Πρέπει να τονισθεί το γεγονός της ασφάλειας της Μονής κάθως ποτέ δεν κυριεύτηκε απ’ τους Τούρκους . Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια που βάζει στο στόμα του Κιουταχή η δημοτική μας ποίηση :
« Χωριά και κάμποι και βουνά κι όλα τα μοναστήρια εδιάβηκα ,
τα πάτησα και τάκαμα όλα στάχτη,
μα η Παναγιά της Κούλουρης, το Μέγα Μοναστήρι ,
οπούχει εξήντα σήμαντρα κι είκοσι τρεις καμπάνες ,
με δεσποτάδες , ιερείς , με ψάλτες ενενήντα ,
στέκεται και με πολεμά , δεν μ’ αφήνει να την πάρω.
Δεκάξι φόρμους έκανα κι εικοσιεννιά γιουρούσια
μα η φωτιά της μ’ έκαψε , φεύγω και την αφήνω.»
Στείλε στο Μοναστήρι όσα άρπαξες
Την δεκάτη πέμπτη Αυγούστου την εορτή της κοιμήσεως της Θεοτόκου εόρταζε και εορτάζει και σήμερον η Ιερά Μονή της Φανερωμένης Σαλαμίνος. Έτρεχαν σ' αυτή την
πανήγυρι πλήθη ανθρώπων από τα Μέγαρα, την Αθήνα, τον Πειραιά και από πλείστα άλλα μέρη. Τότε που ζούσε ο Άγιος, πήγε στην πανήγυρι ένας Επίσκοπος από την Αθήνα,
Ιάκωβος ονόματι. Αυτός ήταν ο δυστυχής φιλάργυρος και άρπαξε τα κεριά, τα αφιερώματα και τα χρήματα και έβρισε σκαιότατα τον Πατέρα Λαυρέντιο. Κατόπιν έφυγε με τα
πράγματα, που άρπαξε και πήγε σε κάποιο σπίτι της νήσου. Την ερχομένη όμως νύχτα βλέπει στον ύπνο του την Παναγία. Τον πάτησε στο λαιμό και του είπε, φοβερίζοντας τον:
- Στείλε αμέσως στο Μοναστήρι όσα άρπαξες άδικα. Ο Επίσκοπος ξύπνησε κατατρομαγμένος, και μόλις ξημέρωσε έστειλε γρήγορα στη Μονή όσα πήρε την προηγουμένη, για
να συγχωρεθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.