Όταν ο πόνος ρωτά: «Πού είναι ο Θεός;»

Υπάρχουν ώρες που ο άνθρωπος δεν αναζητεί τον Θεό με λόγια, αλλά με τον στεναγμό της ψυχής του. Τον αναζητεί στα δωμάτια των νοσοκομείων, κάτω από το αδύναμο φως μιας νυχτερινής λάμπας, πλάι σε ένα κρεβάτι όπου η ζωή παλεύει σιωπηλά. Τον αναζητεί στις απώλειες, στα δάκρυα που δεν βρίσκουν παρηγοριά, στις νύχτες που μοιάζουν να μην ξημερώνουν ποτέ.

Και τότε ανεβαίνει από τα βάθη της καρδιάς το μεγάλο και οδυνηρό ερώτημα:

«Πού είναι ο Θεός;»

Δεν είναι αμαρτία αυτή η κραυγή. Είναι η φωνή του πληγωμένου ανθρώπου που δεν μπορεί να χωρέσει το μυστήριο του πόνου. Είναι η ίδια κραυγή που ακούστηκε στους Ψαλμούς, η ίδια αγωνία που πέρασε από τις καρδιές των Προφητών, των Αγίων και των Μαρτύρων. Η πίστη δεν σημαίνει πως ο άνθρωπος παύει να πονά· σημαίνει πως ακόμη και μέσα στον πόνο δεν παύει να στρέφεται προς τον Θεό.

Όταν βλέπουμε ένα άρρωστο παιδί, έναν νέο άνθρωπο να μαραίνεται ή μια μητέρα να κρατά το χέρι του παιδιού της και να προσεύχεται με δάκρυα, κάθε ανθρώπινη εξήγηση φαντάζει φτωχή. Εκεί δεν αρμόζουν ψυχρές συμβουλές ούτε εύκολες θεολογικές απαντήσεις. Αρμόζει σιωπή, προσευχή, παρουσία και συμπόνια.

Ο πόνος του άλλου δεν είναι τόπος για να επιδείξουμε τη γνώση μας. Είναι ιερός τόπος όπου οφείλουμε να γονατίσουμε.

Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο ούτε χαίρεται για την καταστροφή του ανθρώπου. Ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο ως καρπός της απομάκρυνσης από την Πηγή της ζωής. Και ο Χριστός δεν ήλθε για να εξηγήσει απλώς τον θάνατο· ήλθε για να τον συντρίψει.

Στάθηκε μπροστά στον τάφο του Λαζάρου και δάκρυσε. Δεν έμεινε αδιάφορος απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Έκλαψε μαζί με εκείνους που θρηνούσαν και ύστερα φανέρωσε ότι ο τάφος δεν έχει τον τελευταίο λόγο.

«Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.»

Αυτή είναι η απάντηση της Εκκλησίας. Όχι μια θεωρία, αλλά

Να σηκώνει ο ένας το βάρος του άλλου.

Μεγάλη ευλογία δεν είναι να βρίσκεις πάντοτε έναν άνθρωπο που συμφωνεί μαζί σου. Είναι να βρίσκεις μια καρδιά που, ακόμη και μέσα στη διαφωνία, δεν παύει να σε ακούει, να σε υπομένει και να προσεύχεται για σένα.

Οι αληθινές σχέσεις δεν στεριώνουν επειδή οι άνθρωποι σκέφτονται πάντοτε το ίδιο. Στεριώνουν όταν μαθαίνουν να ταπεινώνουν το θέλημά τους, να συγχωρούν, να κάνουν τόπο ο ένας στον άλλον και να μη φεύγουν στην πρώτη δυσκολία.

Διότι η αγάπη δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι άσκηση. Είναι υπομονή όταν ο άλλος σε κουράζει, σιωπή όταν ένας λόγος μπορεί να πληγώσει, συγχώρηση όταν η καρδιά αντιστέκεται και προσευχή όταν οι ανθρώπινες δυνάμεις τελειώνουν.

Ο άνθρωπος που αγαπά αληθινά δεν ζητά πάντοτε να δικαιωθεί. Ζητά να μη χαθεί η ειρήνη. Δεν αγωνίζεται να νικήσει τον άλλον, αλλά να νικήσει μέσα του τον εγωισμό, την οργή και τη σκληρότητα.

Και όταν οι ψυχές αποφασίσουν να βαδίζουν με τον Χριστό ανάμεσά τους, τότε ακόμη και οι δυσκολίες μπορούν να γίνουν σκαλοπάτια ωριμότητας. Η μία στηρίζει την άλλη, η μία σκεπάζει την αδυναμία της άλλης και μαζί μαθαίνουν πως καμία πραγματική ένωση δεν χτίζεται χωρίς θυσία.

«Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ».

Ας μη ζητούμε, λοιπόν, ανθρώπους χωρίς ελαττώματα. Ας ζητούμε από τον Θεό να μας χαρίζει καρδιά ταπεινή, για να μπορούμε να αγαπούμε, να συγχωρούμε και να μένουμε πιστοί στο καλό ακόμη και όταν ο δρόμος δυσκολεύει.

Γιατί οι δυνατές σχέσεις δεν είναι εκείνες που δεν δοκιμάστηκαν ποτέ. Είναι εκείνες που μέσα στη δοκιμασία δεν λησμόνησαν τον Θεό, δεν πρόδωσαν την αγάπη και δεν εγκατέλειψαν ο ένας τον άλλον.

Η Χάρη αναπαύεται εκεί όπου σωπαίνει η υπερηφάνεια.

Εκεί όπου συντρίβεται το είδωλο του εαυτού

Πρόσεξε την καρδιά.

«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον· καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει».

Ψαλμός 50, 19,

Μπορεί να εισέρχεται στον ναό, να νηστεύει, να προσεύχεται, να ελεεί και να ομιλεί για τον Θεό, ενώ βαθιά μέσα της έχει στήσει έναν μικρό, αθέατο θρόνο για τον εαυτό της. Η υπερηφάνεια δεν εμφανίζεται πάντοτε με θόρυβο. Κάποτε φορεί το ένδυμα της ευσεβείας, κρύβεται πίσω από τα κατορθώματα και ψιθυρίζει στον άνθρωπο ότι έγινε καλύτερος από τους άλλους.

Τότε η αρετή παύει να είναι καρπός ευγνωμοσύνης και κινδυνεύει να γίνει αφορμή κενοδοξίας. Ο άνθρωπος αρχίζει να μετρά τις προσευχές του, να θυμάται τις θυσίες του, να συγκρίνει τον αγώνα του και να αναζητεί, έστω κρυφά, δικαίωση, αναγνώριση και έπαινο. Δεν βλέπει πλέον τη Χάρη που τον στήριξε· βλέπει μόνο τον εαυτό του που αγωνίστηκε.

Όμως η αληθινή πνευματική ζωή δεν αρχίζει όταν ο άνθρωπος θαυμάσει όσα κατόρθωσε. Αρχίζει όταν αντικρίσει, χωρίς δικαιολογίες, όσα ακόμη τον χωρίζουν από τον Χριστό.

Η ταπείνωση δεν είναι περιφρόνηση του ανθρώπου ούτε άρνηση των χαρισμάτων που του έδωσε ο Θεός. Είναι η αλήθεια της ψυχής ενώπιον του Δημιουργού της. Είναι να γνωρίζεις ότι κάθε καλό προέρχεται από Εκείνον, ότι χωρίς τη Χάρη Του δεν μπορείς να θεραπεύσεις ούτε ένα πάθος και ότι ακόμη και η προθυμία του αγώνα χρειάζεται τη δική Του ενίσχυση.

Μήπως αγαπούμε περισσότερο την εικόνα του ευσεβούς ανθρώπου παρά την ίδια τη μετάνοια;

Ο Φαρισαίος είχε έργα, αλλά τα μετέτρεψε σε καθρέπτη αυτοθαυμασμού. Ο Τελώνης δεν είχε να παρουσιάσει τίποτε· είχε μόνο μία συντετριμμένη καρδιά και μία κραυγή ελέους. Ο ένας απαρίθμησε τις αρετές του και έμεινε μόνος με αυτές. Ο άλλος ομολόγησε την αμαρτία του και συνάντησε τη φιλανθρωπία του Θεού.

Δεν μας σώζει ο κατάλογος των κατορθωμάτων μας. Μας σώζει ο Χριστός μέσα στην Εκκλησία Του, όταν εμείς επιστρέφουμε με πίστη, μετάνοια, ταπείνωση και αληθινό αγώνα. Η εξομολόγηση δεν είναι μία τυπική απαρίθμηση σφαλμάτων· είναι το άνοιγμα της πληγωμένης καρδιάς ενώπιον του Θεού, μέσα στο Μυστήριο της Εκκλησίας. Η προσευχή δεν είναι επίδειξη ευσεβείας· είναι κραυγή ανάγκης. Η Θεία Κοινωνία δεν είναι επιβράβευση των αναμαρτήτων· είναι Δώρο ζωής, στο οποίο προσερχόμαστε με μετάνοια, προετοιμασία, φόβο Θεού και την καθοδήγηση της Εκκλησίας.

Οι αρετές δεν είναι παράσημα που κρεμά ο άνθρωπος επάνω του. Είναι καρποί της ενεργού Χάριτος του Θεού μέσα σε μια καρδιά που αγωνίζεται, υπακούει, μετανοεί και δεν οικειοποιείται τα δώρα Του. Όταν η αρετή ζητεί χειροκρότημα, κινδυνεύει να χάσει το άρωμα της Χάριτος. Όταν όμως κρύβεται με ταπείνωση, γίνεται σιωπηλή ευλογία για όσους πλησιάζουν.

Στάσου για λίγο μπροστά στην ορθόδοξη εικόνα του Εσταυρωμένου. Εκεί σωπαίνουν οι συγκρίσεις. Εκεί δεν υπάρχει χώρος για αυτοδικαίωση. Εκεί αποκαλύπτεται ότι ο Υιός του Θεού ταπεινώθηκε για να θεραπεύσει τη δική μας υπερηφάνεια, υπέμεινε τον Σταυρό για να μας ελευθερώσει από την αμαρτία και ανέστη για να μας χαρίσει ζωή που δεν μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος μόνος του.

Μη ζητείς, λοιπόν, από τον Θεό να σε κάνει σπουδαίο στα μάτια των ανθρώπων. Ζήτησέ Του να σου δείξει την κρυμμένη υπερηφάνεια, να σου χαρίσει συντριβή χωρίς απόγνωση, αυτογνωσία χωρίς απελπισία και μετάνοια που γεννά υπακοή, προσευχή και ειρήνη.

Πες Του ήσυχα:

«Κύριε Ιησού Χριστέ, μη με αφήσεις να θαυμάζω ό,τι καλό έδωσες Εσύ. Δείξε μου την ασθένειά μου, σκέπασε την αδυναμία μου και δίδαξέ με να αποδίδω σε Σένα κάθε αγαθό».

Διότι ο άνθρωπος δεν ανεβαίνει προς τον Θεό υψώνοντας τον εαυτό του· πέφτει μετανοημένος στα πόδια του Χριστού, και τότε τον σηκώνει η Χάρη.

Η Χάρη αναπαύεται εκεί όπου σωπαίνει η υπερηφάνεια.

Σπάσε την κρυφή υπερηφάνεια

Η συντριβή γεννά αρετές

Χωρίς Χριστό, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε...

«Πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται».

Κατά Λουκάν 18, 14.

Η ταπεινοφροσύνη δεν αποτελεί ανθρώπινο κατόρθωμα που προσφέρεται για αυτοθαυμασμό, αλλά βαθιά γνώση της προσωπικής ασθενείας και της απείρου ευσπλαχνίας του Θεού. Ο άνθρωπος δεν αποδίδει στον εαυτό του το καλό, δεν λησμονεί τις πτώσεις του και δεν μετρά την πνευματική του κατάσταση συγκρινόμενος με τους άλλους.

Ὅσιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, Κλίμαξ, Λόγος ΚΕ΄, Περὶ ταπεινοφροσύνης.

Το σπίτι δεν το κρατούν οι τοίχοι.

Χωρίς τον Χριστό, ένα σπίτι μπορεί να είναι γεμάτο από πράγματα και συγχρόνως άδειο από ειρήνη. Μπορεί να έχει γερά θεμέλια, όμορφα δωμάτια, ασφάλεια και άνεση, αλλά να μη βρίσκει ανάπαυση ούτε μία καρδιά μέσα του.

Οι άνθρωποι οικοδομούν το σπίτι με πέτρες, κόπο και χρήματα. Το σπιτικό, όμως, οικοδομείται με προσευχή, συγχώρηση, υπομονή και Χάρη Θεού.

«Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες» — Ψαλμός 126, 1.

Ο ψαλμικός λόγος δεν ακυρώνει τον ανθρώπινο κόπο. Τον τοποθετεί στη σωστή του θέση. Ο άνθρωπος εργάζεται, φροντίζει, σχεδιάζει και αγωνίζεται, αλλά γνωρίζει ταπεινά ότι χωρίς την ευλογία του Θεού ο κόπος του δεν μπορεί να γεννήσει την αληθινή ειρήνη.

Η ευλογία δεν είναι μια όμορφη λέξη που λέγεται στα εγκαίνια και ύστερα ξεχνιέται. Δεν είναι φυλαχτό ούτε διακόσμηση. Είναι η ζωντανή παρουσία του Θεού μέσα στην καθημερινότητα· στο πρωινό σταύρωμα, στην κοινή προσευχή, στο «συγχώρεσέ με», στη σιωπή που σταματά έναν άδικο λόγο, στην ταπείνωση που δεν επιμένει να νικήσει τον άλλον.

Δεν αρκεί να υπάρχει μια ιερή εικόνα στον τοίχο, όταν η κατάκριση βρίσκεται στα χείλη. Δεν αρκεί να καίει το καντήλι, όταν μέσα στις καρδιές καίει ο θυμός. Δεν αρκεί να ζητούμε από τον Θεό να προστατεύει το σπίτι μας, όταν εμείς με τον εγωισμό μας πληγώνουμε εκείνους που μας εμπιστεύθηκε.

Ο γάμος δεν είναι απλώς μια ανθρώπινη συμφωνία συμβιώσεως. Είναι ιερό Μυστήριο, κοινός δρόμος προς τον Χριστό και καθημερινός αγώνας εναντίον του εγωισμού. Ο άνδρας καλείται να αγαπά με θυσιαστικό φρόνημα, κατά το παράδειγμα της αγάπης του Χριστού προς την Εκκλησία, και οι δύο σύζυγοι να μαθαίνουν να υποτάσσουν το προσωπικό τους θέλημα στο θέλημα του Θεού, με αμοιβαία τιμή, διάκριση και μετάνοια, κατά το νόημα της προς Εφεσίους Επιστολής 5, 21–33.

Τα στέφανα του Μυστηρίου δεν υπόσχονται έναν δρόμο χωρίς δοκιμασίες. Φανερώνουν έναν κοινό αγώνα, στον οποίο κανείς δεν σώζει μόνο τον εαυτό του και κανείς δεν εγκαταλείπει τον άλλον στην πρώτη θύελλα.

Κατά το πνεύμα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, όταν υπάρχει

O γάμος δεν είναι χώρος επιβολής.

Σε ένα ανδρόγυνο, όταν ο ένας εκκλησιάζεται, προσεύχεται, αγωνίζεται πνευματικά και προσπαθεί να ζει κοντά στον Χριστό, ενώ ο άλλος αδιαφορεί, δεν χρειάζεται θυμός, πίεση και γκρίνια. Χρειάζεται πολλή διάκριση, πολλή αγάπη, πολλή υπομονή και κυρίως ταπείνωση.

Γιατί ο γάμος δεν είναι χώρος επιβολής.

Δεν είναι πεδίο μάχης.

Δεν είναι δικαστήριο όπου ο ένας καταδικάζει τον άλλον.

Ο γάμος είναι δρόμος κοινής πορείας, ακόμη κι όταν ο ένας περπατά πιο γρήγορα πνευματικά και ο άλλος μένει πίσω.

Ο άνθρωπος που εκκλησιάζεται δεν πρέπει να νιώθει ανώτερος. Δεν πρέπει να λέει μέσα του: «Εγώ είμαι κοντά στον Θεό κι εκείνος είναι αδιάφορος». Αυτό είναι μεγάλος πειρασμός. Γιατί πολλέ

Πρώτα Ειρήνη, Ύστερα Θυσία.

Πρόσεξε την καρδιά, πριν σηκώσεις τα χέρια στην προσευχή. Διότι ο Θεός δεν ζητεί από τον άνθρωπο μόνο λόγια ευλαβικά, αλλά καρδιά που δεν κρύβει μέσα της τη μνησικακία σαν παλιό καρφί στη σάρκα.

«Ἔασον ἐκεῖ τὸ δῶρόν σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε πρῶτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου.» Ματθαίος 5, 24.

Ο Κύριος δεν απορρίπτει το δώρο του ανθρώπου, αλλά φανερώνει πως η λατρεία δεν μπορεί να χωριστεί από τη μετάνοια. Όταν η ψυχή σταθεί ενώπιον του Θεού και θυμηθεί πως κάποια πληγή έμεινε ανοιχτή, τότε η ίδια η συνείδηση γίνεται μικρό θυσιαστήριο. Εκεί δεν χωρούν δικαιολογίες, ούτε λόγια που στολίζουν την υπερηφάνεια. Εκεί χωρά μόνο η ταπείνωση.

Δεν είναι πάντοτε εύκολο να συμφιλιωθεί ο άνθρωπος. Υπάρχουν λόγια που πόνεσαν, αδικίες που σκλήρυναν την καρδιά, σιωπές που έγιναν βάρος. Όμως ο Χριστός δεν ζητεί ψεύτικα χαμόγελα, ούτε επιφανειακές κινήσεις, ούτε να ονομάσουμε την αδικία αγάπη. Ζητεί να μη θρέφουμε την πικρία σαν να είναι δικαίωμά μας.

Η συγχώρεση δεν καταργεί τη διάκριση. Δεν σημαίνει ότι επιστρέφεις απρόσεκτα εκεί όπου υπάρχει κίνδυνος, ούτε ότι παραδίδεις την ψυχή σου σε όποιον την πληγώνει. Σημαίνει όμως ότι δεν αφήνεις τη μνησικακία να γίνει θρόνος μέσα σου. Διότι πολλές φορές, κρατώντας δεμένο τον άλλον στην καρδιά μας, φυλακίζουμε πρώτα τον εαυτό μας.

«Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.» Ψαλμός 50, 12.

Αν δεν μπορείς ακόμη να μιλήσεις, προσευχήσου. Αν δεν μπορείς να πλησιάσεις, ταπεινώσου ενώπιον του Θεού. Αν δεν μπορείς να λύσεις όλο τον κόμπο, λύσε σήμερα ένα μικρό νήμα. Ένα «Κύριε, ελέησόν με». Μια εξομολόγηση χωρίς δικαιολογίες. Μια σιωπή που δεν κατηγορεί. Μια καρδιά που παύει να ζητά εκδίκηση.

Κατά το πνεύμα των Αγίων Πατέρων, η μνησικακία δεν είναι απλή ανάμνηση αδικίας, αλλά πάθος που κρατά την ψυχή δεμένη. Γι’ αυτό και ο δρόμος της ειρήνης δεν αρχίζει πάντα από τον άλλον. Αρχίζει από την ώρα που ο άνθρωπος παύει να υπερασπίζεται την πικρία του και στέκεται γυμνός ενώπιον του Θεού.

Η προσευχή ανεβαίνει πιο καθαρά όταν κατεβαίνει πρώτα η υπερηφάνεια. Και πολλές φορές το δώρο που περιμένει ο Θεός δεν είναι αυτό που κρατάς στα χέρια, αλλά αυτό που αφήνεις από την καρδιά.

Πριν ζητήσεις ειρήνη από τον Θεό, άφησε την πικρία μπροστά Του.

Υπάρχει άραγε μέσα μας ένα πρόσωπο που ακόμη το κρατούμε δεμένο με πικρία; Όποιος θέλει, ας γράψει μόνο μία λέξη: ειρήνη, μετάνοια ή προσευχή, και ας γίνει αυτό μια μικρή αρχή ενώπιον του Θεού.

Αν ο λόγος αυτός σε άγγιξε, κράτησέ τον σιωπηλά στην καρδιά σου και κάνε σήμερα ένα μικρό βήμα ειρήνης, πρώτα στην προσευχή και ύστερα όπου ο Θεός φωτίσει.

Μη Μένεις Έξω.

«Μίαν ᾐτησάμην παρὰ Κυρίου, ταύτην ἐκζητήσω· τοῦ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου» Ψαλμός 26, 4.

Μη μένεις έξω από εκεί όπου σε περιμένει ο Χριστός. Η πίστη δεν είναι λόγος που μένει μόνο στα χείλη, ούτε συναίσθημα που φυλάγεται μακριά από την Εκκλησία. Όποιος λέγει ότι αγαπά τον Χριστό, αλλά αποστρέφεται τη σύναξη της Εκκλησίας, μοιάζει με άνθρωπο που μιλά για αγάπη, αλλά δεν πλησιάζει ποτέ εκεί όπου βρίσκεται το αγαπημένο του πρόσωπο.

Η Εκκλησία δεν είναι χώρος για όσους νομίζουν πως είναι καθαροί. Είναι το Σώμα του Χριστού, η κιβωτός της σωτηρίας, ο τόπος όπου ο άνθρωπος έρχεται πληγωμένος, κουρασμένος, νικημένος πολλές φορές από τα πάθη του, για να ζητήσει έλεος. Ο ίδιος ο Κύριος είπε· «οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες» Ματθαίος 9, 12. Δεν κάλεσε τους ανθρώπους επειδή ήταν άξιοι, αλλά για να γίνουν μέτοχοι της θεραπείας Του.

Γι’ αυτό είναι μεγάλη παγίδα να σκανδαλίζεται κανείς από τις αδυναμίες των εκκλησιαζομένων και να κάνει τις πληγές των άλλων δικαιολογία για τη δική του απομάκρυνση. Στον ναό δεν πηγαίνουμε για να μετρήσουμε ποιος είναι καλύτερος. Πηγαίνουμε για να σταθούμε ενώπιον του Θεού με φόβο, με συντριβή και με την ταπεινή ομολογία ότι χωρίς τον Χριστό δεν μπορούμε να θεραπευθούμε.

Ο πονηρός πολλές φορές δεν βγάζει τον άνθρωπο από την Εκκλησία με φανερή άρνηση. Τον κρατά έξω με έναν λογισμό αυτάρκειας. Του λέγει πως πιστεύει αρκετά, πως είναι καλύτερος από άλλους, πως δεν χρειάζεται Μυστήρια, εξομολόγηση, Θεία Λειτουργία, εκκλησιαστική ζωή. Και έτσι ο άνθρωπος ησυχάζει εξωτερικά, ενώ μέσα του στεγνώνει σιγά σιγά η δίψα για τον Θεό.

Όμως η αγάπη προς τον Χριστό δεν χωρίζεται από την Εκκλησία Του. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να ποθεί τον Νυμφίο και να περιφρονεί τον οίκο Του. Δεν μπορεί να ζητά ζωή εν Χριστώ και να μένει ξένος προς την ευχαριστιακή σύναξη, προς τη μετάνοια, προς την προσευχή, προς την πνευματική θεραπεία που προσφέρεται μέσα στην Εκκλησία με ταπείνωση και διάκριση.

Ας μη σταθούμε λοιπόν κριτές έξω από την πόρτα. Ας μπούμε ως ασθενείς που ζητούν ιατρό, ως αμαρτωλοί που ζητούν έλεος, ως παιδιά που επιστρέφουν στον Πατέρα. Διότι η πιο επικίνδυνη αρρώστια δεν είναι να ξέρεις πως είσαι πληγωμένος, αλλά να μένεις μακριά από τη θεραπεία πιστεύοντας πως είσαι υγιής.

Δεν πηγαίνουμε στην Εκκλησία επειδή είμαστε καθαροί, πηγαίνουμε επειδή ποθούμε να καθαρισθούμε.

«Ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς» Πράξεις 2, 42.

Κατά το πνεύμα των Αγίων Πατέρων, η Εκκλησία δεν νοείται ως ανθρώπινη οργάνωση ηθικώς τελείων ανθρώπων, αλλά ως τόπος μετανοίας, θεραπείας και σωτηρίας εν Χριστώ. Η πατερική γραμμή βλέπει τον άνθρωπο ως ασθενή από την αμαρτία και τον Χριστό ως Ιατρό των ψυχών και των σωμάτων. Η απόδοση αυτή δίνεται ως ασφαλές πατερικό νόημα, όχι ως αυτολεξεί παράθεση, ώστε να αποφευχθεί κάθε ψεύτικη ή ατεκμηρίωτη αναφορά.

Μη μένεις έξω.

Η Εκκλησία θεραπεύει.

Γύρισε στον Χριστό.

Μη φοβηθείς την επιστροφή.

Πόσες φορές μείναμε έξω από την Εκκλησία όχι επειδή δεν πιστεύαμε, αλλά επειδή κοιτούσαμε τις πληγές των άλλων και ξεχνούσαμε τη δική μας ανάγκη για θεραπεία; Ας μιλήσουμε με σεβασμό και ταπείνωση, όχι για να κρίνουμε, αλλά για να θυμηθούμε τον δρόμο της επιστροφής.

Αν ο λόγος αυτός άγγιξε μέσα σου κάτι αληθινό, κράτησέ τον σιωπηλά και κάνε σήμερα μία μικρή αρχή επιστροφής· μια προσευχή, έναν εκκλησιασμό, μια εξομολόγηση, ένα βήμα προς τον Χριστό.

Δεν είναι Αγάπη ό,τι πληγώνει την Ψυχή...

Η αγάπη δεν μπορεί να έχει μέσα της φόβο, εξουσία, ταπείνωση του άλλου και σκοτάδι στην ψυχή. Όταν κάτι πληγώνει συνεχώς, όταν στερεί την ειρήνη, όταν κάνει τον άνθρωπο να μικραίνει για να χωρέσει στις ανασφάλειες κάποιου άλλου, τότε δεν είναι αγάπη· είναι δεσμός που χρειάζεται διάκριση, προσευχή και γενναία απομάκρυνση από το ψεύδος...

Η αληθινή αγάπη έχει το ήθος του Χριστού. Δεν κρατά τον άλλον σκλάβο, δεν τον φοβίζει, δεν τον χειρίζεται, δεν τον κάνει να σιωπά από τρόμο. Τον αναπαύει. Τον σκεπάζει με σεβασμό. Τον βοηθά να σταθεί όρθιος, όχι με υπερηφάνεια, αλλά με ειρήνη και καθαρή καρδιά.

Και πράγματι, το πιο τίμιο μέτρο δεν είναι πόσο δυνατά λέμε ότι αγαπάμε, αλλά αν μετά από εμάς ο άλλος μένει πιο ειρηνικός ή πιο πληγωμένος. Γιατί όπου υπάρχει αγάπη από τον Θεό, η ψυχή δεν συντρίβεται. Ανασαίνει.

Ας σταματήσουμε για λίγο να μιλάμε εύκολα για την αγάπη, γιατί δεν είναι κάθε δεσμός ευλογία, ούτε κάθε προσκόλληση αγάπη, ούτε κάθε λόγος τρυφερός κρύβει καθαρή καρδιά.

Η αληθινή αγάπη δεν γεννά φόβο. Γιατί είναι γραμμένο: «φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ’ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον» Α΄ Ιωάννου 4:18. Εκεί όπου ο άνθρωπος φοβάται να μιλήσει, να κλάψει, να πει την αλήθεια του, εκεί δεν βασιλεύει η αγάπη, αλλά μια σκιά που φόρεσε ξένο όνομα.

Δεν είναι αγάπη να σε μικραίνουν για να αισθανθούν

Ὁ ἄνδρας ποὺ δὲν διατάζει.

Πολλοὶ ἄνδρες νομίζουν πως τὸ σπίτι κρατιέται μὲ φωνὴ, μὲ ἐπιβολή, μὲ λόγο βαρύ καὶ ἀντίρρηση καμιά. Μα ὁ ἄνδρας ποὺ ἔμαθε Χριστό, δὲν στέκεται μέσα στὴν οἰκογένεια σὰν ἄρχοντας σκληρός, ἀλλὰ σὰν φύλακας τρυφερός. Δὲν πατᾶ πάνω στὴ γυναίκα του γιὰ νὰ φανεῖ δυνατός· σκύβει κοντά της, γιὰ νὰ μὴν λυγίσει ἐκείνη μόνη.

Ὁ καλὸς σύζυγος δὲν σπρώχνει, ἀλλὰ ὁδηγεῖ. Δὲν πληγώνει, ἀλλὰ θεραπεύει. Δὲν ζητᾶ νὰ τὸν φοβοῦνται, ἀλλὰ νὰ τὸν ἐμπιστεύονται. Ἀκούει τὴ σύζυγό του ὄχι ὡς κατώτερη, ἀλλὰ ὡς ψυχὴ ποὺ τοῦ ἐμπιστεύθηκε ὁ Θεός. Προσεύχεται γι᾿ αὐτήν, σκεπάζει τὶς ἀδυναμίες της, βαστᾶ τὸ βάρος της, καὶ ὅταν χρειαστεῖ, σωπαίνει μὲ ἀγάπη, γιατὶ ξέρει πως δὲν εἶναι κάθε νίκη εὐλογημένη.

Καὶ τότε ἡ γυναίκα, ὅταν δει πλάι της ἕναν ἄνδρα ποὺ δὲν θέλει νὰ τὴν κυριεύσει, ἀλλὰ νὰ τὴν φυλάξει, ἀνοίγει τὴν καρδιά της. Γίνεται ἐκεῖνη ἡ βοηθὸς ποὺ δὲν μικραίνει τὸν ἄνδρα, ἀλλὰ τὸν συμπληρώνει. Γίνεται παρηγοριὰ στὸν κόπο του, φῶς στὴν ἀγωνία του, ἡσυχία στὸ σπίτι του.

Γιατὶ ὅπου ὁ ἄνδρας ἀγαπᾶ θυσιαστικά, ἡ γυναίκα δὲν μαραίνεται. Καὶ ὅπου ἡ γυναίκα νιώθει ἀσφάλεια, τὸ σπίτι δὲν γεμίζει φόβο, ἀλλὰ εἰρήνη. Ἐκεῖ δὲν κυβερνᾶ ὁ ἐγωισμός. Ἐκεῖ ἡ ἀγάπη γίνεται στέγη. Καὶ ἡ οἰκογένεια, μὲ ὅλες της τὶς δυσκολίες, μοιάζει λίγο μὲ παράδεισο πάνω στὴ γῆ.

Ὁ ἄνδρας ποὺ ἀγαπᾶ, δὲν διατάζει,σκεπάζει...

 Ὁ ἀληθινὸς ἄνδρας δὲν χρειάζεται νὰ φωνάζει γιὰ νὰ σταθεῖ. Στέκεται μὲ ἀγάπη, μὲ θυσία, μὲ προσευχή. Καὶ ὅταν ἡ γυναίκα νιώθει πλάι της ὄχι φόβο, ἀλλὰ σκέπη, τότε τὸ σπίτι παύει νὰ εἶναι τόπος συγκρούσεως καὶ γίνεται μικρὸ καταφύγιο εἰρήνης. Ἐκεῖ ὁ Χριστὸς ἀναπαύεται.

Τι είναι η αγάπη;

«Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους.» (Ιω. ιγ΄ 34)

Η αγάπη δεν μετριέται με λόγια, ούτε αποδεικνύεται από μεγάλα συναισθήματα. Φανερώνεται στις μικρές και κρυφές πράξεις της καθημερινότητας. Είναι να μοιράζεσαι το ψωμί σου χωρίς να υπολογίζεις τι θα σου μείνει. Είναι να γίνεσαι παρηγοριά στον θλιμμένο χωρίς πολλά λόγια, προσφέροντας την παρουσία σου και μια καρδιά που ακούει.

Η αγάπη είναι να μεταδίδεις τη χαρά σου σε εκείνους που σηκώνουν βαρύ σταυρό, όπως το κερί σκορπίζει το φως του χωρίς να χάνει τη φλόγα του. Είναι να συγχωρείς την αδικία και να μην αφήνεις τον πόνο να ριζώσει μέσα σου. Είναι ακόμη να μην προσπερνάς τον άνθρωπο που έμεινε μόνος, αλλά να επιβραδύνεις το βήμα σου για να βαδίσετε μαζί.

Στο τέλος της ημέρας, όταν ο άνθρωπος σταθεί ενώπιον του Θεού, δεν θα ερωτηθεί πρώτα για τα κατορθώματά του, αλλά για την αγάπη που έδειξε. Για τον πεινασμένο που χόρτασε, για τον πονεμένο που παρηγορήθηκε, για τον αδελφό που δεν εγκαταλείφθηκε.

«Ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν Θεόν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν.» (Α΄ Ιω. δ΄

Η καρδιά που χωρά τον πόνο και την ανάγκη του άλλου αρχίζει να μοιάζει με την καρδιά του Χριστού. Και εκεί, μέσα στη σιωπή της ταπεινής προσφοράς, ο άνθρωπος μαθαίνει το μεγάλο μυστήριο της ζωής.

Αυτό είναι η αγάπη.

Η Βασιλεία του Θεού και το Καθ’ Ομοίωσιν.

«Ζητεῖτε πρῶτον τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην Αὐτοῦ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν.» (Ματθ. στ΄ 33)

Ο άνθρωπος από τη φύση του επιθυμεί να δει δικαιοσύνη στον κόσμο. Βλέπει την αδικία, τη φτώχεια, τη σύγχυση και συχνά αναφωνεί μέσα του: «Κύριε, δεν βλέπεις τι γίνεται στη γη; Έλα να βάλεις τάξη και να αποκαταστήσεις τη δικαιοσύνη». Όμως ο Χριστός στρέφει τον νου μας πολύ πιο ψηλά από τις γήινες διεκδικήσεις. Η δικαιοσύνη για την οποία ομιλεί το Ευαγγέλιο δεν περιορίζεται στην ανθρώπινη έννοια της ισότητας ή της δίκαιης κατανομής των αγαθών. Είναι κάτι ασύγκριτα βαθύτερο. Είναι η καθολική αρετή, η αγιότητα του Θεού.

Ο Θεός είναι το απόλυτο πρότυπο της αγιότητας και της τελειότητας. Γι’ αυτό και ο Κύριος μας καλεί λέγοντας: «Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὥσπερ ὁ Πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν» (Ματθ. ε΄ 48). Δεν μας προσκαλεί απλώς να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι σύμφωνα με ανθρώπινα μέτρα, αλλά να πορευθούμε προς τη θεία ομοίωση, προς την κοινωνία με τον ίδιο τον Θεό.

Πλαστήκαμε όλοι κατ’ εικόνα Θεού. Αυτό το έχουμε ως δωρεά από τη στιγμή της δημιουργίας μας. Το καθ’ ομοίωσιν όμως δεν επιβάλλεται ούτε χαρίζεται χωρίς τη συγκατάθεση του ανθρώπου. Είναι η μεγάλη κλήση της ελευθερίας μας. Είναι η απάντηση της ψυχής στην πρόσκληση του Θεού. Είναι ο δρόμος της μετανοίας, της υπακοής, της προσευχής, της αγάπης και του αγιασμού.

Η αγιότητα δεν είναι ανθρώπινο κατόρθωμα ούτε προϊόν ηθικής αυτοβελτιώσεως. Είναι δωρεά της θείας χάριτος. Έρχεται από τον Θεό προς τον άνθρωπο και πάλι γίνεται η οδός που επιστρέφει τον άνθρωπο στον Θεό. Η αγιότητα είναι η γέφυρα μεταξύ γης και ουρανού.

Γι’ αυτό η Αγία Γραφή μας παρουσιάζει την κλίμακα του Ιακώβ. Στην κορυφή βρίσκεται ο Θεός και κάτω στέκεται ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος από μόνος του δεν μπορεί να ανέβει στον ουρανό. Πρέπει πρώτα να στηθεί η κλίμακα από τον ουρανό προς τη γη. Πρέπει να κατέλθει η χάρις του Θεού. Και τότε ο άνθρωπος, αν το θελήσει, αν αγωνιστεί, αν μετανοήσει, αρχίζει βήμα προς βήμα την ανάβασή του προς τον Θεό.

Γι’ αυτό και ο Απόστολος Παύλος προτρέπει με τόση σοβαρότητα: «Διώκετε τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον» (Εβρ. ιβ΄ 14). Χωρίς αγιασμό κανείς δεν θα δει τον Θεό. Δεν θα Τον γνωρίσει ως Πατέρα, δεν θα γευθεί την παρουσία Του, δεν θα εισέλθει στη Βασιλεία Του. Ο προορισμός του ανθρώπου δεν είναι απλώς να επιβιώσει μέσα στον κόσμο, αλλά να γίνει κατά χάριν μέτοχος της θείας ζωής.

Και τότε τα επίγεια αποκτούν τη σωστή τους θέση. Ο Χριστός δεν απορρίπτει τις ανάγκες του σώματος ούτε περιφρονεί τα υλικά αγαθά. Γνωρίζει ότι ο άνθρωπος χρειάζεται τροφή, στέγη και όσα είναι απαραίτητα για τη ζωή του. Όμως αποκαθιστά την αληθινή τάξη των αξιών. Πρώτα είναι τα ουράνια και μετά τα επίγεια.

«Καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν». Δεν είπε ότι τα γήινα είναι ο σκοπός της υπάρξεώς μας ούτε ότι αποτελούν το κυρίως ζητούμενο της ζωής. Είπε ότι θα προστεθούν. Θα έρθουν ως προσθήκη, ως δωρεά της θείας προνοίας σε εκείνον που έθεσε ως πρώτο σκοπό τη Βασιλεία του Θεού και την αγιότητά Του.

Με την Ενανθρώπησή Του και τη διδασκαλία Του ο Χριστός μας έβγαλε από το σκοτάδι και τη σύγχυση των αξιών. Μας δίδαξε τι είναι πραγματικά μεγάλο και τι μικρό, τι είναι πρώτο και τι δεύτερο, τι είναι αιώνιο και τι πρόσκαιρο. Μας παρέδωσε δύο αλάνθαστα κριτήρια για να κρίνουμε τα πάντα: τη Βασιλεία του Θεού και την αγιότητά Του.

Με αυτά τα δύο μέτρα πρέπει να εξετάζουμε κάθε λογισμό, κάθε επιθυμία, κάθε έργο, κάθε απόφαση και κάθε μέριμνα της ζωής μας. Διότι όταν ο άνθρωπος ανατρέπει αυτή τη θεία τάξη και βάζει τα γήινα πάνω από τα ουράνια, κινδυνεύει να χάσει τον προορισμό του και να αστοχήσει βαριά και αμετάκλητα από τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.

Γι’ αυτό ας χαράξουμε βαθιά μέσα στην καρδιά μας τα αθάνατα λόγια του Κυρίου:

«Ζητεῖτε πρῶτον τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην Αὐτοῦ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν».

Όποιος βρει τη Βασιλεία του Θεού, βρήκε το παν. Και όποιος αποκτήσει την αγιότητα, βρήκε τον ίδιο τον Θεό.

Πρώτα η Βασιλεία Του. Τότε όλα βρίσκουν τη θέση τους.

Ο Καθρέφτης της Ψυχής

«Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθώς καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστί.» (Λουκ. στ΄ 36)

Δεν υπάρχει άνθρωπος επάνω στη γη που να μη σηκώνει τον δικό του σταυρό. Πίσω από κάθε πρόσωπο κρύβεται ένας μυστικός πόνος, μια πληγή που δεν φαίνεται στα μάτια των ανθρώπων. Άλλος αγωνίζεται με τη θλίψη, άλλος με την αρρώστια, άλλος με τη μοναξιά και άλλος με τις πτώσεις και τις αμαρτίες του. Γι' αυτό και οι Άγιοι Πατέρες μας διδάσκουν να μη βιαζόμαστε να κρίνουμε κανέναν.

Ο Κύριος είπε προς τους κατηγόρους της μοιχαλίδος: «Ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τὸν λίθον ἐπ' αὐτῇ βαλέτω.» (Ιωάν. η΄ 7). Και κανείς δεν τόλμησε να υψώσει το χέρι του, διότι όλοι γνώριζαν την ασθένεια της δικής τους καρδιάς. Μόνον ο Χριστός είναι αναμάρτητος. Εμείς όλοι είμαστε τραυματισμένοι οδοιπόροι της ίδιας εξορίας.

Πόσες φορές ο αδελφός μας στέκεται μπροστά μας χαμογελώντας, ενώ μέσα του αιμορραγεί. Πόσες φορές κρύβει τον πόνο του για να μη γίνει βάρος στους άλλους. Και αντί να του γίνουμε παρηγορία, προσθέτουμε νέο τραύμα με την κατάκριση και τη σκληρότητα της καρδιάς μας.

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέγει: «Μὴ μισήσῃς τὸν ἁμαρτωλόν, πάντες γὰρ ἐσμὲν ὑπεύθυνοι.» Όποιος βλέπει τον αδελφό του με συμπάθεια και πόνο καρδιάς, εκείνος άρχισε να γνωρίζει την αγάπη του Θεού. Διότι κάθε άνθρωπος, όσο πεσμένος και αν φαίνεται, φέρει μέσα του την εικόνα του Δημιουργού του. Μπορεί να έχει σκοτισθεί από τα πάθη, αλλά δεν έχει σβήσει.

Η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην κατάκριση, αλλά στη συγκατάβαση. Δεν είναι δύναμη να δείχνεις το σφάλμα του άλλου, αλλά να του απλώνεις το χέρι για να σηκωθεί. Έτσι έπραξε ο Χριστός, ο Οποίος «τὸ συντετριμμένον κάλαμον οὐ κατεάξει καὶ λῖνον τυφόμενον οὐ σβέσει.» (Ματθ. ιβ΄ 20).

Να θυμάσαι πάντοτε ότι όταν σηκώνεις τον αδελφό σου, σηκώνεις και τη δική σου ψυχή. Όταν τον σπλαχνίζεσαι, γίνεσαι μιμητής του Χριστού. Και όταν συγχωρείς, ανοίγεις δρόμο για να συγχωρηθούν και τα δικά σου παραπτώματα.

Στο τέλος της ζωής μας δεν θα ερωτηθούμε πόσα σφάλματα ανακαλύψαμε στους άλλους, αλλά πόση αγάπη δείξαμε στους πληγωμένους αδελφούς μας. Διότι «ἔλεος καυχᾶται κατὰ κρίσεως.» (Ιακ. β΄ 13).

Μη κρίνεις. Κουβαλά σταυρό.

Πέρα από την αμαρτία υπάρχει ο άνθρωπος.

«Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν.»

Ο άνθρωπος συνηθίζει να στέκεται μπροστά στο λάθος του αδελφού του και να ξεχνά ολόκληρη την ύπαρξή του. Βλέπει την πτώση και αγνοεί τον αγώνα. Βλέπει το τραύμα και ξεχνά την εικόνα του Θεού που παραμένει ζωντανή μέσα στην ψυχή.

Δεν θέλω να σε μετρήσω από τη χειρότερη στιγμή σου. Δεν θέλω να σε ορίσω από το πάθος που σε πολέμησε ούτε από την αδυναμία που σε λύγισε. Αν ο Χριστός δεν σε απέρριψε, ποιος είμαι εγώ για να σε καταδικάσω;

Η αμαρτία είναι φοβερή όταν δεν μετανοείται. Όμως δεν είναι μεγαλύτερη από το έλεος του Θεού. Το σκοτάδι δεν είναι ισχυρότερο από το φως. Το τραύμα δεν είναι ισχυρότερο από τον Ιατρό. Το πάθος δεν είναι ισχυρότερο από τη Χάρη.

Οι Άγιοι Πατέρες δεν έβλεπαν στους ανθρώπους αυτό που ήταν εκείνη τη στιγμή, αλλά αυτό που μπορούσαν να γίνουν με τη μετάνοια. Εκεί όπου οι πολλοί έβλεπαν έναν αμαρτωλό, ο Θεός έβλεπε έναν μελλοντικό άγιο. Εκεί όπου οι άνθρωποι έβλεπαν το χθες, ο Χριστός έβλεπε την αιωνιότητα.

Γι' αυτό και δεν πρέπει ποτέ να απελπιζόμαστε ούτε για τον εαυτό μας ούτε για κανέναν άλλον. Όσο αναπνέει ο άνθρωπος, η θύρα της μετανοίας παραμένει ανοικτή. Όσο χτυπά η καρδιά, η Χάρις εργάζεται μυστικά. Όσο υπάρχει δάκρυ μετανοίας, υπάρχει ελπίδα σωτηρίας.

Μέσα και στον πιο βυθισμένο αμαρτωλό δεν παύει να υπάρχει η εικόνα του Δημιουργού. Μπορεί να έχει σκοτισθεί, μπορεί να έχει πληγωθεί, αλλά δεν παύει να καλεί τον άνθρωπο στην επιστροφή.

Ο Θεός δεν αγαπά την αμαρτία. Αγαπά όμως ακατάπαυστα τον αμαρτωλό και περιμένει την επιστροφή του με πατρική αγκαλιά.

Η σωτηρία αρχίζει όταν πάψουμε να μετράμε τους ανθρώπους με τα σφάλματά τους και αρχίσουμε να τους βλέπουμε με τα μάτια του Χριστού.

Μην κοιτάς την πτώση. Κοίτα την εικόνα του Θεού.

Η μαρτυρία που δεν φαίνεται.

Υπάρχουν ώρες που ο άνθρωπος αισθάνεται εξαντλημένος από τον αγώνα. Η καρδιά βαραίνει, οι δυνάμεις λιγοστεύουν και ο λογισμός ψιθυρίζει πως δεν αξίζει να συνεχίσει. Εκείνη όμως ακριβώς τη στιγμή, όταν όλα μοιάζουν σκοτεινά, ο χριστιανός καλείται να θυμηθεί ότι η ζωή του δεν ανήκει μόνο στον εαυτό του.

Ο Κύριος είπε: «Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων» και πολλές φορές αυτό το φως δεν είναι τα λόγια μας αλλά η υπομονή μας. Είναι η σιωπηλή προσευχή, η ταπείνωση μέσα στη δοκιμασία, η επιμονή στον δρόμο του Θεού όταν όλα γύρω φαίνονται αντίθετα.

Ίσως να μη γνωρίζουμε ποιος μας παρατηρεί. Ίσως μια ψυχή που παλεύει με την απελπισία να βρίσκει δύναμη βλέποντας τη δική μας υπομονή. Ίσως ένας νέος άνθρωπος να μαθαίνει τι σημαίνει πίστη, όχι από όσα ακούει, αλλά από όσα βλέπει. Οι άγιοι Πατέρες διδάσκουν ότι η αρετή γίνεται κήρυγμα χωρίς φωνή και η υπομονή γίνεται ομολογία χωρίς λόγια.

«Ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται». Η νίκη του χριστιανού δεν βρίσκεται στο να μη δοκιμάζεται, αλλά στο να σηκώνεται κάθε φορά με τη χάρη του Θεού. Δεν είναι η απουσία των πληγών που φανερώνει τη δύναμη της ψυχής, αλλά η μετάνοια, η προσευχή και η εμπιστοσύνη στον Χριστό μέσα από αυτές.

Γι’ αυτό μη μικραίνεις τον αγώνα σου. Κάθε δάκρυ που προσφέρεται στον Θεό, κάθε πτώση που ακολουθείται από μετάνοια, κάθε βήμα που γίνεται με πίστη, γίνεται μαρτυρία για κάποιον άλλον. Και αν ακόμη κανείς άνθρωπος δεν το δει, το βλέπει ο Θεός, ο Οποίος «βλέπει ἐν τῷ κρυπτῷ» και γνωρίζει τους κόπους εκείνων που δεν εγκαταλείπουν τον δρόμο Του.

Κράτα λοιπόν αναμμένο το καντήλι της ψυχής. Μείνε πιστός στον αγώνα. Διότι πολλές φορές μια σιωπηλή καρδιά που ελπίζει στον Χριστό γίνεται η αιτία να αναστηθεί μια άλλη καρδιά που είχε αρχίσει να χάνει την ελπίδα.

«Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν». Κατά τον Κύριό μας Ιησού Χριστό.

Η υπομονή σου κηρύττει περισσότερο απ’ όσα λένε τα λόγια σου.

ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ..ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ "ΝΕΑΣ ΠΟΛΗΣ" ΠΟΥ ΟΝΟΜΑΖΕΤΕ ΕΛΛΑΣ.

Ο ΙΩΣΗΦ ΒΡΥΕΝΙΟΣ (1350-1431) ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΛΩΣΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΤΟ… ΣΗΜΕΡΑ!

Είναι πολλοί που βλέποντας την σημερινή κατάσταση του ελληνισμού με την υπόταγή του σε μια τέτοια Ευρωπαϊκή Ένωση, με την πολιτική διαφθορά, την ηθική διαστροφή της κοινωνίας να νομιμοποιείται και την θλιβερή κατάπτωση του ιερατείου, να θεωρούν ότι βρισκόμαστε σε μια ανάλογη εποχή προ της αλώσεως της Βασιλίδας.

Το παρακάτω είναι ένα πραγματικά αξιόλογο κείμενο του μοναχού Ιωσήφ Βρυέννιου, που περιγράφει την πνευματική και ηθική παρακμή των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης μερικά χρόνια πριν την Άλωση, με πολλά… επίκαιρα μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση για την σημερινή εποχή της μεγάλης κρίσης.

«Αν η εικόνα των τιμωριών, που μας επιβάλλει ο Θεός, προκαλεί αμηχανία και σύγχυση, ας αναλογισθούμε τους παραλογισμούς μας και τότε θα εκπλαγούμε γιατί ακόμη δε μας κτύπησε κεραυνός.

Δεν υπάρχει καμιά μορφή διαστροφής που να μην έχουμε διαπράξει σ΄ όλη μας τη ζωή. Αυτές δε είναι οι αποδείξεις:

Βαπτιστήκαμε άλλοι δι’ απλής και άλλοι δια τριπλής κατάδυσης, και έγινε επίκληση του ονόματος της Αγίας Τριάδας, σε άλλους μία και σε άλλους τρεις φορές.

Οι περισσότεροι από μας όχι απλώς αγνοούμε τι σημαίνει να είσαι Χριστιανός, αλλά και πως ακόμη να κάνουμε το σταυρό μας ή, κι αν ακόμη το γνωρίζουμε, ντρεπόμαστε να τον κάνουμε.

…Είμαστε ανίκανοι να υπερασπιστούμε το όνομα του Θεού όταν αυτό βλασφημείται, όταν θα έπρεπε να πεθάνουμε γι’ Αυτόν.

Αποδίδουμε το κοινό όνομα τον έχθρων του σταυρού (διαβόλου) ο ένας στον άλλο, και το έχουμε συνέχεια στα χείλη μας. Καθημερινά αναθεματίζουμε και καταριόμαστε τους εαυτούς μας και τους άλλους .

Παραπονιόμαστε στο Θεό είτε βρέχει είτε δε βρέχει, είτε κάνει κρύο είτε κάνει ζέστη, πως δίνει πλούτο στον ένα και αφήνει τον άλλο φτωχό, πως πνέει νοτιάς ή έρχεται καταιγίδα από το βοριά και εντελώς απλά μεταμορφωνόμαστε σε αδιάλλακτους δικαστές του Θεού.

Να είναι ευλογημένο, Κύριε. Εσύ γνωρίζεις.

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο άνθρωπος στέκεται ενώπιον του Θεού και Του παρουσιάζει τα αιτήματα της καρδιάς του, ζητώντας λύση, ανακούφιση και εκπλήρωση όσων ποθεί. Όμως η αληθινή πνευματική ζωή δεν θεμελιώνεται μόνο στην παράκληση, αλλά κυρίως στην εμπιστοσύνη προς το πανάγιο θέλημα του Θεού. Ο Κύριος γνωρίζει όχι μόνο όσα επιθυμούμε, αλλά και όσα πραγματικά συμφέρουν τη σωτηρία της ψυχής μας.

Ο θείος Ψαλμωδός ομολογεί: «Γνώρισόν μοι, Κύριε, ὁδὸν ἐν ᾗ πορεύσομαι, ὅτι πρὸς Σὲ ἦρα τὴν ψυχήν μου». Η προσευχή του πιστού δεν είναι απαίτηση προς τον Θεό, αλλά παράδοση του εαυτού του στα χέρια Εκείνου που βλέπει το τέλος από την αρχή. Γι’ αυτό και πολλές φορές οι θύρες που παραμένουν κλειστές δεν αποτελούν εγκατάλειψη, αλλά φιλάνθρωπη προστασία της θείας Πρόνοιας.

Ο Απόστολος Παύλος γράφει ότι «τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Θεόν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν». Ακόμη και όσα φαίνονται δυσάρεστα, ακόμη και οι καθυστερήσεις, οι δοκιμασίες και οι ματαιώσεις, μπορούν να μεταβληθούν σε οδό ευλογίας όταν τα δεχόμαστε με ταπείνωση και πίστη. Ο άνθρωπος βλέπει ένα μικρό μέρος της πραγματικότητας, ενώ ο Θεός γνωρίζει ολόκληρη την πορεία της ζωής και την αιώνια προοπτική της ψυχής.

Οι Άγιοι Πατέρες διδάσκουν ότι η μεγαλύτερη ελευθερία του ανθρώπου είναι να παραδώσει το θέλημά του στον Θεό. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος αναφέρει ότι εκείνος που εμπιστεύεται ολοκληρωτικά την Πρόνοια του Θεού αναπαύεται ακόμη και μέσα στις θλίψεις, διότι γνωρίζει ότι τίποτε δεν συμβαίνει έξω από

Η συντριβή που ανοίγει τον Ουρανό.

Πόσες φορές ο άνθρωπος πλανάται νομίζοντας ότι πρέπει πρώτα να διορθώσει τον εαυτό του για να πλησιάσει τον Θεό. Να τακτοποιήσει τους λογισμούς του. Να αποκτήσει αρετές. Να νικήσει τα πάθη του. Να γίνει δήθεν άξιος της θείας παρουσίας. Όμως η οδός της σωτηρίας δεν αρχίζει από την τελειότητα του ανθρώπου αλλά από την ταπείνωσή του.

Ο Κύριος δεν αναζητεί ανθρώπους αλάνθαστους αλλά καρδιές μετανοούσες. Δεν περιμένει να παρουσιασθούμε ενώπιόν Του φορώντας το ένδυμα μιας ψεύτικης πνευματικότητας. Μας καλεί να σταθούμε όπως πραγματικά είμαστε. Τραυματισμένοι από τα πάθη. Κουρασμένοι από τον αγώνα. Πληγωμένοι από τις πτώσεις μας. Διότι εκεί όπου τελειώνει η αυτάρκεια αρχίζει η χάρις.

«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον· καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει» (Ψαλμός Ν΄ 19).

Αυτή η συντετριμμένη καρδιά αποτελεί το πολυτιμότερο δώρο που μπορεί να προσφέρει ο άνθρωπος στον Δημιουργό του. Όχι επειδή έχει κάποια δική της αξία, αλλά επειδή μέσα στην ταπείνωσή της χωρά ολόκληρη η ενέργεια του Θεού.

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος διδάσκει ότι εκείνος που αξιώθηκε να δει τις αμαρτίες του είναι μεγαλύτερος από εκείνον που ανέστησε νεκρούς. Διότι η αυτογνωσία γεννά μετάνοια και η μετάνοια γεννά την ένωση με τον Θεό. Τα θαύματα μπορούν να θαυμαστούν από τους ανθρώπους. Η συντριβή όμως γίνεται γνωστή μόνο στον Θεό.

Ο Κύριος επαίνεσε τον Τελώνη που στεκόταν μακριά και χτυπούσε το στήθος του λέγοντας «Ὁ Θεός ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ». Δεν παρουσίασε αρετές. Δεν απαρίθμησε κατορθώματα. Δεν επικαλέσθηκε δικαιώματα. Μόνον έδειξε την πληγή του. Και κατέβηκε δικαιωμένος περισσότερο από τον Φαρισαίο.

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι η μετάνοια είναι θυγατέρα της ελπίδος και άρνηση της απελπισίας. Γι’ αυτό η συντριβή δεν είναι σκοτάδι. Είναι φως. Δεν είναι απόγνωση. Είναι η αρχή της αναστάσεως της ψυχής. Είναι η στιγμή κατά την οποία ο άνθρωπος παύει να στηρίζεται στον εαυτό του και παραδίδεται ολοκληρωτικά στο έλεος του Θεού.

Ο Θεός δεν συγκινείται από την ευγλωττία μας ούτε από την εξωτερική ευσέβεια όταν αυτή μένει επιφανειακή. Βλέπει το βάθος της καρδιάς. Βλέπει εκείνο που κρύβεται πίσω από τις λέξεις. Γι’ αυτό και ο προφήτης Σαμουήλ λέγει ότι «ἄνθρωπος βλέπει εἰς πρόσωπον, ὁ δὲ Θεὸς βλέπει εἰς καρδίαν».

Όταν λοιπόν αισθάνεσαι εξαντλημένος από τον αγώνα, όταν οι λογισμοί σε πολεμούν και οι δυνάμεις σου σε εγκαταλείπουν, μην απομακρύνεσαι από τον Θεό μέχρι να γίνεις καλύτερος. Πλησίασέ Τον ακριβώς έτσι όπως είσαι. Με τα δάκρυά σου. Με τις πληγές σου. Με την αδυναμία σου. Με την αλήθεια σου.

Διότι πολλές φορές η πιο καθαρή προσευχή δεν είναι τα πολλά λόγια αλλά η σιωπηλή παρουσία μιας ψυχής που γονατίζει ενώπιον του Θεού και Του προσφέρει το μόνο που πραγματικά έχει. Την συντετριμμένη καρδιά της.

Η μόνη ασφάλεια της ψυχής

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι καρδιές συχνά πληγώνονται περισσότερο από τα λόγια παρά από τα έργα. Ο άνθρωπος αναζητά καταφύγιο από την αδικία, την ψυχρότητα και την αχαριστία, όμως καμία ανθρώπινη αγκαλιά δεν μπορεί να προσφέρει απόλυτη ασφάλεια. Ό,τι είναι ανθρώπινο παραμένει αδύναμο, πρόσκαιρο και ευάλωτο στις μεταβολές του χρόνου.

Ο Κύριος όμως δεν εγκαταλείπει εκείνον που Τον επικαλείται. Όταν η ψυχή κουραστεί από τις δοκιμασίες, όταν πληγωθεί από την κακία ή απογοητευθεί από τους ανθρώπους, τότε βρίσκει το αληθινό της καταφύγιο στην προσευχή. Εκεί όπου η ανθρώπινη δύναμη τελειώνει, αρχίζει η ενέργεια της θείας Χάριτος.

«Ὁ κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου, ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται» ψάλλει ο Προφήτης Δαβίδ. Κανένα σκοτάδι δεν μπορεί να νικήσει το φως του Θεού και καμία θλίψη δεν μπορεί να απομακρύνει την ψυχή που εμπιστεύεται ολοκληρωτικά τον Δημιουργό της.

Ας μάθουμε λοιπόν να παραδίδουμε την καρδιά μας στα χέρια του Θεού και όχι στις διαθέσεις των ανθρώπων. Διότι εκείνος που αναπαύεται στη θεία πρόνοια δεν μένει ποτέ απροστάτευτος. Μπορεί να δοκιμάζεται, αλλά δεν εγκαταλείπεται. Μπορεί να θλίβεται, αλλά δεν χάνει την ελπίδα του. Μπορεί να πολεμάται, αλλά δεν νικιέται.

«Κύριος φωτισμός μου και σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι;» Ψαλμός 26:1

Η αληθινή ειρήνη δεν βρίσκεται στην προστασία του κόσμου αλλά στην αγκαλιά του Θεού, εκεί όπου η ψυχή αναπαύεται και βρίσκει το αιώνιο φως.

Η ψυχή που εμπιστεύεται τον Θεό δεν μένει ποτέ μόνη.

Ἡ σωτηρία δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀνθρωπίνην τελειότητα, ἀλλὰ εἰς τὸ ἄπειρον ἔλεος τοῦ Θεοῦ.

Μὴ φοβοῦ· μετ’ ἐμοῦ εἶ

«Ὁ κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου, ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται». Ψαλμός Ϟ΄

Υπάρχουν στιγμές όπου ἡ ψυχή πολεμεῖται σιωπηλὰ. Ὄχι μόνο ἀπὸ θλίψεις καὶ δοκιμασίες, ἀλλὰ ἀπὸ λογισμούς σκοτεινούς, ἀπὸ φόβον, ἀπὸ ἀπελπισίαν, ἀπὸ τὴν αἴσθησιν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐγκατελείφθη ἀπὸ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καὶ τότε ὁ πονηρὸς ψιθυρίζει στὴν καρδίαν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι ἡ πτώσις εἶναι μεγαλύτερα ἀπὸ τὴν συγχώρησιν, ὅτι ἡ ἀδυναμία ἔγινε τείχος ἀδιάβατον. Ἀλλ’ ὁ Χριστὸς ἤλθεν εἰς τὸν κόσμον διὰ νὰ συντρίψῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου καὶ νὰ ἐλευθερώσῃ τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὴν δουλείαν τοῦ φόβου.

«Θαρσεῖτε· ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον». Κατὰ Ἰωάννην ΙϚ΄ 33

Ὁ Τίμιος Σταυρὸς δὲν εἶναι σύμβολον ψυχολογικῆς παρηγορίας, ἀλλὰ ἡ φοβερὰ καὶ παντοδύναμος νίκης τοῦ Θεανθρώπου ἐπὶ τοῦ θανάτου, τῆς ἁμαρτίας καὶ τῶν δαιμονικῶν ἐνεργειῶν. Ὅταν ὁ πιστὸς ἐπικαλεῖται μὲ πίστιν τὸ Πανάγιον Ὄνομα τοῦ Κυρίου, οἱ δυνάμεις τοῦ σκότους τρέμουσι, διότι «ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων». Πρὸς Φιλιππησίους Β΄ 10

Διὰ τοῦτο ἀποκηρύσσομεν πᾶσαν ἐνέργειαν φόβου, συγχύσεως, βαρείας θλίψεως καὶ ἀπελπισίας, ἥτις ἐπιχειρεῖ νὰ πολεμήσῃ τὴν ψυχήν. Οὐδεμία κατάκρισις δύναται νὰ σταθῇ ἐνώπιον τοῦ Αἵματος τοῦ Ἀρνίου. Οὐδεμία πτώσις εἶναι ἰσχυροτέρα τοῦ θείου ἐλέους. Διότι «ἐὰν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὦσιν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα λευκανῶ». Ἡσαΐας Α΄ 18

Ὁ διάβολος ἐπιχειρεῖ νὰ κρατᾷ τὸν ἄνθρωπον δεμένον μὲ τὴν μνήμην τῶν πτώσεων του, ἀλλ’ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ κηρύττει μετάνοιαν, συγχώρησιν καὶ ἀνάστασιν ψυχῆς. Διότι ὁ Κύριος δὲν ἀπέθανεν διὰ δικαίους, ἀλλὰ «ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν». Κατὰ Λουκᾶν Ε΄ 32

Καὶ ὅταν ἡ καρδία κουρασθῇ ἀπὸ τοὺς πολέμους τῆς ζωῆς, ὅταν οἱ λογισμοὶ γίνωνται βαρεῖς καὶ ἡ νὺξ τῆς θλίψεως μακραίνη, τότε ὁ Χριστὸς πλησιάζει τὸν συντετριμμένον ἄνθρωπον μὲ θείαν πραότητα.

«Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς». Κατὰ Ματθαῖον ΙΑ΄ 28

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες διδάσκουν ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ φανερώνεται περισσότερο εἰς τὴν ταπείνωσιν καὶ εἰς τὴν ἀσθένειαν τοῦ ἀνθρώπου. Ὅπου ὁ κόσμος βλέπει ἀδυναμίαν, ἐκεῖ ὁ Θεὸς ἐνεργεῖ μυστικῶς τὴν σωτηρίαν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀναφωνεῖ·

«Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται». Πρὸς Κορινθίους Β΄ ΙΒ΄ 9

Μὴ πιστεύσῃς ποτέ ὅτι ὁ Θεὸς σὲ ἐγκατέλειψεν. Μὴ δεχθῇς τὸ ψεῦδος ὅτι ἡ χάρις ἔφυγεν ἀπὸ σὲ διὰ τὰς πτώσεις σου. Ἡ σωτηρία δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀνθρωπίνην τελειότητα, ἀλλὰ εἰς τὸ ἄπειρον ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ὁ πιστὸς ἀγωνίζεται, μετανοεῖ, σηκώνεται καὶ συνεχίζει τὸν δρόμον τοῦ Σταυροῦ, γνωρίζων ὅτι ὁ Κύριος εἶναι πλησίον.

«Κύριος ἐγγὺς τοῖς συντετριμμένοις τὴν καρδίαν». Ψαλμός ΛΓ΄

Καμία δαιμονικὴ ἐπίθεσις δὲν εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ. Καμία θλίψις δὲν δύναται νὰ χωρίσῃ τὸν πιστὸν ἀπὸ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ.

«Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωή, οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαί, οὔτε δυνάμεις, οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα… δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ». Πρὸς Ρωμαίους Η΄ 38-39

Ἀς μὴν φοβηθῇ λοιπόν ἡ ψυχή. Ἀς κρατήσῃ τὸ κομποσχοίνι, τὴν προσευχήν, τὴν μετάνοιαν καὶ τὴν ἐλπίδα. Ὁ Χριστὸς δὲν ἐγκαταλείπει ἐκεῖνον ποὺ Τὸν ἐπικαλεῖται μὲ συντετριμμένην καρδίαν. Μέσα στὸ σκότος τοῦ κόσμου, ἡ χάρις Του παραμένει φῶς ἀνέσπερον, παρηγορία, δύναμις καὶ σωτηρία.

«Μὴ φοβοῦ, μόνον πίστευε». Κατὰ Μάρκον Ε΄ 36

Ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ νὰ σκεπάζῃ κάθε κουρασμένη ψυχή, κάθε οἰκογένεια ποὺ δοκιμάζεται, κάθε καρδία ποὺ πολεμεῖται μυστικὰ μέσα στὴν νύκτα. Καὶ ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος, ἡ πλατυτέρα τῶν οὐρανῶν, νὰ γίνεται σκέπη, παρηγορία καὶ ἀκαταίσχυντος προστασία εἰς πάντας τοὺς πιστούς.

«Ὑπὸ τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν καταφεύγομεν, Θεοτόκε Παρθένε». Ἀρχαία προσευχὴ τῆς Ἐκκλησίας

«Ὁ Θεὸς μεθ’ ἡμῶν· γνῶτε ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε». Μέγα Ἀπόδειπνον

Στὴν θύελλα τῶν λογισμῶν, κράτα τὸ Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ. Ἐκεῖ τελειώνει ὁ φόβος.

Πώς θα υπερνικήσουμε τα πάθη;

«Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται».

Καὶ πάλιν· «Νήψατε, γρηγορήσατε».

Ο αγώνας κατά των παθών δεν αρχίζει από τα μεγάλα έργα που φαίνονται στους ανθρώπους, αλλά από την κρυφή εργασία της καρδιάς. Εκεί όπου ο άνθρωπος παλεύει με τους λογισμούς του, με την φιλαυτία του, με την αμέλειά του και με το θέλημά του. Διότι δεν είναι αληθινός ναός του Θεού εκείνος που μόνο εξωτερικά φαίνεται ευλαβής, αλλά εκείνος που καθάρισε το εσωτερικό του από την ταραχή των παθών και έγινε κατοικητήριο της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης διδάσκει ότι τρεις αρετές συγκρατούν τον άνθρωπο επάνω στην οδό της σωτηρίας: η εγκράτεια, η σιωπή και η αυτομεμψία. Δηλαδή να περιορίζει κανείς το σώμα του, να φυλάγει τη γλώσσα του και να κατηγορεί πρώτα τον εαυτό του αντί να δικαιώνει τον λογισμό του. Αυτές οι αρετές στηρίζουν η μία την άλλη σαν τρεις πέτρες θεμελίου. Από αυτές γεννιέται η καθαρή προσευχή και η καρδιά αρχίζει σιγά σιγά να μαλακώνει από την παρουσία του Θεού.

Η εγκράτεια δεν είναι απλώς λιγότερο φαγητό. Είναι η άρνηση της δουλείας στην επιθυμία. Όταν ο άνθρωπος μάθει να σταματά πριν από τον κόρο, τότε αρχίζει να αποκτά εξουσία επάνω στον εαυτό του. Οι Πατέρες γνώριζαν ότι από την γαστριμαργία ανοίγει δρόμος για όλα τα υπόλοιπα πάθη, επειδή η ψυχή συνηθίζει να ζητά συνεχώς ικανοποίηση. Γι’ αυτό και η νηστεία στην Ορθόδοξη Παράδοση δεν είναι δίαιτα, αλλά πνευματικό φρένο στην αχαλίνωτη επιθυμία.

Η σιωπή επίσης δεν σημαίνει μόνο να μη μιλά ο άνθρωπος. Σημαίνει να πάψει η καρδιά να θορυβεί από κρίσεις, φαντασίες και περιττούς λογισμούς. Πολλές φορές ο διάβολος νικά περισσότερο με τις αργολογίες και την ταραχή παρά με τις μεγάλες αμαρτίες. Όπου υπάρχει σιωπή με διάκριση, εκεί γεννιέται η νήψη και εκεί ακούγεται καθαρότερα η φωνή της συνειδήσεως.

Και πάνω από όλα η αυτομεμψία. Να λέγει ο άνθρωπος «εγώ φταίω». Όχι από απελπισία, αλλά από ταπείνωση. Διότι ο ταπεινός δεν πολεμά μόνος του. Η Χάρις του Θεού στέκεται δίπλα του. Όσο ο άνθρωπος δικαιώνει τον εαυτό του, μένει κλειστός στην ενέργεια του Θεού. Όταν όμως ταπεινωθεί αληθινά, τότε αρχίζει η θεραπεία της ψυχής.

Τα πάθη δεν νικιούνται μέσα σε μία ημέρα. Θέλουν πόνο, επιμονή, μετάνοια και συνεχή επιστροφή στον Θεό. Κάθε μικρή νίκη απέναντι στον λογισμό, κάθε εγκρατής στιγμή, κάθε σιωπηλή προσευχή, κάθε δάκρυ μετανοίας, είναι ένα βήμα προς την ελευθερία της ψυχής. Και τότε ο άνθρωπος δεν γίνεται απλώς οικοδομικό υλικό του θείου ναού, αλλά ζωντανός ναός του Αγίου Πνεύματος.

«Πᾶντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με Χριστῷ».

Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Σιναΐτης

Μέσα στην ησυχία και στην ταπείνωση, ο άνθρωπος αρχίζει να ακούει ξανά τον Θεό μέσα του.

Γιατί τα πάθη δεν νικιούνται με δύναμη ανθρώπινη, αλλά με καρδιά συντετριμμένη και Χάρη Θεού.